ΤΣΑΥ: Αντί για χρήματα δικαιολογίες

Το τέως ΤΣΑΥ, νυν Τομέας Υγείας Υγειονομικών του ΕΤΑΑ αντιμετωπίζει την έλλειψη χρημάτων για τις αποζημιώσεις των ασφαλισμένων με τον παραδοσιακό τρόπο, δηλαδή, με δικαιολογίες και γραφειοκρατικά εμπόδια.

Παραδείγματος χάριν το λεγόμενο «βοήθημα τοκετού» που δίνει το ταμείο σε γυναίκες ασφαλισμένες που γέννησαν με φυσιολογικό τοκετό. Σύμφωνα με το άρθρο 6 του Προεδρικού Διατάγματος υπ' αρ. 78 της 13/3/1991: «Σε περίπτωση φυσιολογικού τοκετού εντός ή εκτός νοσοκομείου ή κλινικής στην Ελλάδα ή στο εξωτερικό καταβάλλεται στους ασφαλισμένους αντί εξόδων νοσηλείας, βοήθημα τοκετού.» Δηλαδή, σου δίνει το «φακελάκι» που θα δώσεις στον γιατρό χωρίς γραφειοκρατικές φασαρίες και χωρίς να πρέπει να κουβαλάς αποδείξεις και να τσακώνεσαι για το τι είναι «λογική δαπάνη» και τι δεν είναι.

Βρήκε τώρα το ΤΣΑΥ δικαιολογία την διάλυση του μαιευτηρίου ΓΑΙΑ και αρνείται να πληρώσει γιατί, λέει, λειτουργούσε παράνομα. Μα η απλή λογική λέει ότι αν ο τοκετός δεν έγινε εντός «εγκεκριμένου» νοσηλευτικού ιδρύματος, τότε εξ ορισμού θα έγινε εκτός. Άρα πάλι ισχύουν οι προβλέψεις του άρθρου 6 και θα πρέπει να πληρώσει το ΤΣΑΥ.

Εν όψει και της επερχόμενης επετείου της 28ης Οκτωβρίου, «ΟΧΙ» βροντοφώναξε η κα Σμαράγδα Παπαστεριοπούλου, αναπληρώτρια διευθύντρια της διεύθυνσης ασθενείας, και αρνήθηκε να προβεί στις απαραίτητες ενέργειες για την έκδοση του βοηθήματος, παρά το ότι η σύζυγος μου κατέθεσε όλα τα δικαιολογητικά που προβλέπονται από το άρθρο 6 του ΠΔ 78/1991.

Δεδομένου όμως ότι το άρθρο 6 του ΠΔ 78/1991 δέχεται ότι ο τοκετός δύναται να πραγματοποιηθεί ΕΚΤΟΣ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ Η ΚΛΙΝΙΚΗΣ, η άρνηση της κας Παπαστεριοπούλου είναι παράλογη, καταχρηστική και εκτός των πλαισίων της αρμοδιότητος της. Επίσης δημιουργεί πρόβλημα σε μια νέα μητέρα η οποία αν και θηλάζει τη νεογέννητη κόρη της καλείται να πηγαινοέρχεται άσκοπα στο ΤΣΑΥ.

Είναι καιρός οι υπεύθυνοι να αφήσουν τις ανοησίες και ή να πουν ότι τα ταμεία δεν έχουν λεφτά και συνεπώς δεν έχουν το δικαίωμα να απαιτούν νέες εισφορές από τους ασφαλισμένους τους ή να δοθούν τα απαραίτητα κονδύλια ώστε να μπορούν τα ταμεία να κάνουν τη δουλειά τους.

Κατά τα άλλα το κράτος καίγεται για την υπογεννητικότητα.

Βασίλης Πρεβελάκης

Πλάκα 19/10/2010

Οι χρυσές λίρες και η Τράπεζα της Ελλάδος

Η συνεχείς αυξομειώσεις του Ευρώ σε σχέση με το δολάριο και τα άλλα νομίσματα, αλλά και η γενική ανησυχία στην αγορά σπρώχνουν πολλούς ανθρώπους να επενδύσουν σε χρυσό. Μια γνωστή μου μάλιστα που βγαίνει στη σύνταξη αυτές τις μέρες ήθελε να επενδύσει το «εφ'άπαξ» σε χρυσές λίρες.

Με μια γρήγορη ματιά στο διαδίκτυο μπορούμε να βρούμε τις τιμές αγοραπωλησίας χρυσών λιρών της Τράπεζας της Ελλάδος (ΤτΕ) στη διεύθυνση:

http://www.bankofgreece.gr/Pages/el/Markets/LIRA/default.aspx

Εκεί βλέπουμε κάτι εκπληκτικό, το spread μεταξύ τιμής αγοράς και πώλησης κυμαίνεται γύρω στα €44, δηλαδή γύρω στο 20%.

Απίθανο! Και μετά λέμε ότι το κράτος δεν ξέρει να βγάζει λεφτά.

Με μια επίσης γρήγορη ματιά στο διαδίκτυο μπορούμε να δούμε ότι τα συνηθισμένα spread είναι 5% με 10%. Άρα η συμπεριφορά της Τράπεζας της Ελλάδος είναι απαράδεκτη.

Αλλά για να δούμε τι κάνει αυτή η πρακτική για τον επενδυτή. Με €44 άνοιγμα, για να βγάλει κέρδος ο επενδυτής θα πρέπει ο χρυσός να ανέβει τουλάχιστον €44. Δηλαδή το πρώτο 20% της ανόδου του χρυσού το τρώει η ΤτΕ.

Παρά τα τρελά κέρδη από τις συναλλαγές χρυσού, η ΤτΕ δεν φαίνεται να επιθυμεί ιδιαίτερα αυτές τις συναλλαγές. Για αγοραπωλησίες πάνω από €15000 ζητά εκκαθαριστικό από την εφορία όπου να αποδεικνύεται ότι υπάρχουν τα αντίστοιχα έσοδα που να δικαιολογούν την συναλλαγή. Για την αγορά χρυσού αυτό έχει κάποια λογική μια και δίνεις Ευρώ και αγοράζεις χρυσό. Για την πώληση χρυσού όμως; Δηλαδή για να πουλήσεις το σπίτι σου πρέπει να έχεις τα τελευταία 2 χρόνια εισόδημα ίσο με την αξία της συναλλαγής;

Με βάση λοιπόν τα υπερκέρδη της ΤτΕ από τις συναλλαγές χρυσών λιρών και τις δυσκολίες στις συναλλαγές που επιβάλει η ΤτΕ, πιστεύω ότι ο Έλληνας επενδυτής θα πρέπει να αποφύγει την συγκεκριμένη επένδυση και να μείνει όσο πιο μακριά γίνεται από την ΤτΕ.

Πλάκα, 20/8/2010

Περιβαλλοντολογική συνείδηση

Ο Δήμαρχος Ζαχάρως, κος Χρονόπουλος, σχετικά με την διαπλάτυνση του δρόμου από Ζαχάρω προς Πύργο.

Ρωτάει ο δημοσιογράφος : «Το συμβούλιο Επικρατείας έκρινε ότι το κομμάτι αυτό του έργου βλάπτει το περιβάλλον αλλά μας λέτε ότι οι συνθήκες έχουν αλλάξει. Τι άλλαξε από τον καιρό της αρχικής προσφυγής;»

Και απαντάει ο δήμαρχος: «Για την διαπλάτυνση θα έπρεπε να κοπεί ένας αριθμός πεύκων αλλά με την μεγάλη φωτιά κάηκαν όλα. Οπότε δεν έχει μείνει τίποτα να κοπεί και ο δρόμος μπορεί να κατασκευαστεί.»

No comment.

Κάλαμος 15/8/2010

Το κράτος προστάτης

Ο κρατικός μηχανισμός είσπραξης εσόδων που στη θεωρία έχει στόχο τον προσδιορισμό και συλλογή της χρηματικής συμμετοχής των πολιτών προς τον κρατικό προϋπολογισμό, εξελίχθηκε σιγά σιγά σε παράσιτο που ζει για να τρώει. Δηλαδή η είσπραξη έγινε αυτοσκοπός και τα χρήματα που εισπράττονται φτάνουν ίσα ίσα για να διατηρείται ο μηχανισμός εν ζωή.

Το δε κράτος από ελεγκτή των οικονομικών δηλώσεων των πολιτών με την πάροδο του χρόνου εξελίχθηκε σε συνεταίρο με άποψη για την λειτουργία της οικονομικής δραστηριότητας (τι μπορείς να κάνεις, πως θα το κάνεις, πότε θα το κάνεις, πόσο θα αμείβεις τους υπαλλήλους σου κλπ.) απαιτώντας ολοένα και μεγαλύτερο μέρος των κερδών χωρίς όμως να έχει διάθεση να συμμετέχει στο ρίσκο ή στην ανάπτυξη της δραστηριότητας.

Τώρα πια αφήνοντας κάθε πρόφαση δικαιοσύνης ή έστω νομιμότητας το κράτος έγινε προστάτης (ή επί το Τουρκικότερο νταβατζής). Αποφασίζει μόνο του τι νομίζει ότι του χρωστάς, και έρχεται και στα ζητάει απειλώντας ότι θα σου κλείσει το μαγαζί, θα σου πάρει το σπίτι, ή ακόμα θα σου στερήσει την ατομική ελευθερία.

Αυτή η κατάσταση δεν μπορεί να συνεχιστεί. Είναι καιρός το κράτος να αναγνωρίσει τις υποχρεώσεις του προς τον ιδιωτικό τομέα και συντάξει μια χάρτα υποχρεώσεων τις οποίες να τις τηρεί.

Κάλαμος 7/8/2010

Το Φιλότιμο

Το κύριο χαρακτηριστικό των νεοελλήνων παλιά ήταν το φιλότιμο.

Τώρα είναι η αντικοινωνική συμπεριφορά.

Παραδοσιακά ο Έλληνας πονούσε τον συνάνθρωπό του, αλλά σιγά σιγά άρχισε να τον μισεί. Εκεί που η κοινωνία προσπαθούσε να βοηθήσει τα μέλη της, φτάσαμε στο νόμο της ζούγκλας που κινδυνεύεις να φας και καμιά σφαλιάρα αν πεις και τίποτα.

Παραδείγματα υπάρχουν πολλά και είναι κοινότυπα μια και όλοι μας τα έχουμε ζήσει, από τα σκουπίδια που πετάει ο διπλανός (από το παράθυρο του αυτοκινήτου, στην παραλία, στο δρόμο, ακόμα και από το παράθυρο του σπιτιού του, λες και ζούμε στη Βενετία), από το κάπνισμα εκεί που απαγορεύεται, από τη δυνατή μουσική στη μέση της νύχτας κλπ κλπ κλπ.

Αλλά εκεί που το αμοιβαίο μίσος έχει δημιουργήσει τα περισσότερα προβλήματα είναι στην μάχη με την γραφειοκρατία. Θυμάμαι πολλές περιπτώσεις που ενώ αντιμετώπιζα το τέρας της κρατικής γραφειοκρατίας, ένας φιλότιμος προϊστάμενος έδώσε τέλος στο μαρτύριο με κάποια Σολομώντια λύση. Οι υπάλληλοι, τότε, έκαναν πραγματικά υπεράνθρωπες προσπάθειες και ακόμα αναλάμβαναν προσωπική ευθύνη για να βοηθήσουν τον συνάνθρωπό τους. Τώρα όμως φαίνεται να το απολαμβάνουν όταν τον ταλαιπωρούν ή τον τυλίγουν σε μια κόλα χαρτί. Πως μπορούμε να δικαιολογήσουμε την εκπληκτική ταχύτητα κατάσχεσης, από άπορο, οικοσκευής για μικρο-οφειλή ενώ ακούμε ότι βίλες και βαπόρια παραμένουν στην κατοχή μεγαλο-οφειλετών του δημοσίου.

Κάποιος το χάρηκε αυτό το αποτέλεσμα και το βράδυ πήγε σπίτι ευτυχισμένος σκεπτόμενος ότι μπορεί μεν να μη βγάζει πολλά χρήματα αλλά τουλάχιστον το διασκεδάζει με την σαδιστική ταλαιπωρία των πολιτών που πέφτουν στα νύχια του.

Αλλά το φιλότιμο είναι απαραίτητο για την λειτουργία των υπηρεσιών μια και στην Ελληνική πραγματικότητα όλα απαγορεύονται και απαιτούνται περισσότερες υπογραφές από υπαλλήλους για να εγκριθεί το οτιδήποτε. Καθώς εκλείπει το φιλότιμο δεν υπάρχει πλέον τίποτα να σώσει τον πολίτη από το τέλμα. Ακόμα και η παρεμβολή δημοσιογραφικών ή και πολιτικών πιέσεων σταδιακά γίνεται αναποτελεσματική διότι την δημοσιο-υπάλληλίστικη αδιαφορία και αναλγησία έρχεται να υποβοηθήσει το τέρας της μηχανογράφησης. Αυτό παρέχει το ακράδαντο άλλοθι του ότι «ο υπολογιστής δεν με αφήνει».

Δεν μπορούμε να συνεχίσουμε να μισούμε ο ένας το άλλον. Είναι καιρός να συνειδητοποιήσουμε ότι για τα προβλήματά μας ευθυνόμαστε εμείς και όχι οι γύρω μας . Είναι καιρός να ξαναζήσουμε την χαρά και ικανοποίηση που δίνει μια φιλότιμη πράξη.

Κάλαμος 2/8/2010

Οι φωτιές και ο ελληνάρας

---

Η αναδιάρθρωση του χρέους αποτελεί πραγματικότητα

Στο HBNews διαβάζω: «Η αναδιάρθρωση του χρέους δεν αποτελεί επιλογή», υπογράμμισε για άλλη μια φορά σε συνέντευξη που παραχώρησε στο αραβικό τηλεοπτικό δίκτυο “Al Jazeera English” ο πρωθυπουργός Γιώργος Παπανδρέου.

Αλλά το ΒΗΜΑ γράφει: «Με ομόλογα του Ελληνικού Δημοσίου διετούς, τριετούς και τετραετούς διάρκειας και μετρητά ύψους 230 εκατομμυρίων ευρώ θα εξοφληθούν τα χρέη των δημόσιων νοσοκομείων προς τους προμηθευτές φαρμακευτικού και νοσοκομειακού υλικού. [...] Οι οφειλές των ετών 2007-2009 θα εξοφληθούν με άτοκους διαπραγματεύσιμους τίτλους του Ελληνικού Δημοσίου. Για τις οφειλές του 2007 θα εκδοθούν τίτλοι διετούς διάρκειας, για εκείνες του 2008 τριετούς διάρκειας και για τις οφειλές του 2009 θα εκδοθούν την 1η Ιανουαρίου 2011 τίτλοι τετραετούς διάρκειας.»

Μα καλά μιλάμε την ίδια γλώσσα οι κάποιος κάνει τον Κινέζο;

Η αποπληρωμή χρεών με άτοκα κρατικά ομόλογα είναι ο ορισμός της αναδιάρθρωσης του χρέους και το λεγόμενο haircut που θα υποστούν οι πιστωτές είναι στην καλύτερη περίπτωση η απώλεια των τόκων ή η έκπτωση με την οποία θα πρέπει να πουλήσουν τα ομόλογα αυτά άμα θέλουν να πάρουν τα χρήματά τους αμέσως. Μάλιστα επειδή «είπαμε να τα δώσουμε αλλά όχι και να τα δώσουμε,» το αμέσως για τις οφειλές του 2009 είναι του χρόνου.

Αλήθεια, αναρωτιέμαι, μια και σύμφωνα με την εφορία το έσοδο εγγράφεται στα βιβλία με την βεβαίωση της οφειλής και όχι με την πληρωμή της, το κράτος απαιτεί να πληρωθεί φέτος και φόρος εισοδήματος για τα δανεικά;

Μπανανία, 14/6/2010

Μεσ' το μουσείο

"Μεσ' το μουσείο, μια μέρα μπήκα, με φόρα, κι εγώ" (Λιλιπούπολη 1976 - 1980)

Ανακοίνωση του Γενικού Επιτελείου Ναυτικού, με αφορμή το πρόσφατο πάρτι στο θωρηκτό Αβέρωφ αναφέρει:

"Το ΓΕΝ είχε ενημερωθεί ότι επί του ΠΝΜ Γ. Αβέρωφ επρόκειτο να πραγματοποιηθεί, την Πέμπτη 10 Ιουνίου εκδήλωση για την ολοκλήρωση των 'Ποσειδωνίων 2010', τη διοργάνωση της οποίας είχε αναλάβει η ναυτιλιακή εταιρείας Atlas Maritime. Για το λόγο αυτό άλλωστε το ΓΕΝ προχώρησε στην παραχώρηση του."

Όταν οι Γερμανοί βουλευτές μας προέτρεπαν να δώσουμε κανένα μνημείο ή νησί, ΔΕΝ ΕΝΝΟΟΥΣΑΝ ΤΖΑΜΠΑ!

Πλάκα, 14/6/2010

Οι ηλεκτρονικές αποδείξεις δεν πρέπει να είναι αυτοσκοπός

Το Υπουργείο Οικονομικών κατέθεσε σε ανοικτή διαβούλευση την πρότασή του για

τις ηλεκτρονικές αποδείξεις. Διαβάζοντας την πρόταση αυτή μου μένει η εντύπωση

ότι έχοντας αναδείξει την συλλογή των αποδείξεων σαν αυτοσκοπό δεν υπάρχει

καμιά σκέψη για την ουσιαστική εκμετάλλευση αυτών των στοιχείων.

Το βασικό πρόβλημα της προσπάθειας είναι ότι δεν υπάρχουν προδιαγραφές

πέραν των γνωστών γενικολογιών όπως η «εξυπηρέτηση των πολιτών αλλά και [η]

αποτελεσματικότερη και οικονομικότερη λειτουργία των Υπηρεσιών του Υπουργείου.»

Η πραγματική ερώτηση είναι τι συγκεκριμένους στόχους θέλει να επιτύχει το

Υπουργείο με την συλλογή των αποδείξεων. Είναι αφελές να περιμένουμε ότι θα

έρθει κάποιος με την τέλεια πρόταση που θα έχει μόνο πλεονεκτήματα και κανένα

μειονέκτημα. Στον πραγματικό κόσμο η κάθε πρόταση θα έχει κάποια tradeoffs και

θα πρέπει να επιλεγεί αυτή με την καλύτερη ισορροπία cost-benefit. Χωρίς όμως

ανάλυση απαιτήσεων είναι αδύνατον να αξιολογηθούν διαφορετικές προτάσεις.

1. Απαιτήσεις

Ας ξεκινήσουμε με δύο προφανείς απαιτήσεις [1] σχετικά με την έκδοση τιμολογίων –

αποδείξεων. Το πρώτο θέμα είναι τα πλαστά παραστατικά. Π.χ. ένα super market

ή ένα εστιατόριο έχει δύο ταμειακές μηχανές – η μία κανονική, ή άλλη μαϊμού.

Μπορεί ο πελάτης να επιβεβαιώσει ότι η απόδειξη που λαμβάνει είναι έγκυρη;

Το δεύτερο θέμα είναι η αντιπαραβολή των στοιχείων συναλλαγών. Για κάθε

πράξη τιμολόγησης έχουμε δύο δηλώσεις, αυτή του επιχειρηματία που εισπράττει τα

χρήματα και την δήλωση αυτού που πληρώνει. Π.χ. επιχειρηματίας με θεωρημένο

διπλότυπο μπλοκ αποδείξεων, φροντίζει όταν συμπληρώνει μια απόδειξη να μην

περάσει το ποσό στο αντίγραφο που μένει στο στέλεχος. Έτσι ο πελάτης φεύγει με

μια απόδειξη που λέει Α λεφτά και στο στέλεχος εμφανίζονται Β λεφτά. Πως μπορεί

η εφορία να ελέγξει ότι τα δύο ποσά είναι τα ίδια;

2. Σχόλια σχετικά με την πρόταση του Υπουργείου για τις

ηλεκτρονικές αποδείξεις.

Η πρόταση περιγράφει τέσσερις μεθόδους ηλεκτρονικής υποβολής στους οποίους

πρέπει να προσθέσουμε και τον παραδοσιακό τρόπο έντυπης υποβολής που από ότι

φαίνεται θα διατηρηθεί.

Η δυνατότητα επιλογής της μεθόδου υποβολής της απόδειξης από αυτόν που την

εκδίδει, επιτρέπει την διαιώνιση των κακώς κειμένων διαδικασιών.

Π.χ. στην περίπτωση της ψεύτικης ταμειακής μηχανής είναι προφανές ότι ο

απατεώνας μαγαζάτορας θα επιλέξει την έκδοση αποδείξεων που θα αναφέρουν ότι

έχει γίνει ηλεκτρονική υποβολή. Ο πελάτης δεν θα έχει πλέον κανένα λόγο να

διατηρήσει την απόδειξη οπότε είναι πολύ πιθανό να τη χάσει. Επίσης, την επόμενη

χρονιά με την υποβολή της δήλωσης του, ακόμα και αν θυμάται την συγκεκριμένη

απόδειξη, δεν θα είναι σε θέση να επιβεβαιώσει ότι όντως έχει περαστεί στο

σύστημα. Άρα,

Δεν υπάρχει δυνατότητα επιβεβαίωσης της εγκυρότητας των αποδείξεων.

Επίσης η πρόταση αναφέρει ότι «κάθε στοιχείο συναλλαγής που παραλαμβάνεται

από την ΓΓΠΣ θα αποθηκεύεται στην μερίδα του φορολογουμένου και στην μερίδα της

επιχείρησης επηρεάζοντας σύνολα. […] Με την επεξεργασία των στοιχείων για την

επικαιροποίηση των συνόλων, τα στοιχεία θα κρυπτογραφούνται χρησιμοποιώντας ένα

δημόσιο κλειδί (μέθοδος public-private key pair). Το ιδιωτικό κλειδί θα βρίσκεται στην

κατοχή της Αρχής Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα (ΑΠΔΠΧ).»

Οι αποδείξεις με barcode όπως έχουν προταθεί δεν παρέχουν ασφάλεια, άρα ο

οποιοσδήποτε μπορεί να εκδώσει πλαστές αποδείξεις οι οποίες να γίνονται δεκτές

από τις εφορίες.

Ας πούμε, λοιπόν, ότι κάποιος θέλει να «φουσκώσει» μια απόδειξη με barcode

από ένα κατάστημα π.χ. το ΑΒΓΔ. Έρχεται η απόδειξη από το ΑΒΓΔ (π.χ. για 100€)

και καταχωρείται. Μετά κωδικοποιείται οπότε το σύστημα δεν έχει πλέον πρόσβαση

στα στοιχεία. Κάποια στιγμή αργότερα (π.χ. μετά το τρίμηνο για να είναι σίγουρος

ότι θα έχει γίνει η δήλωση από το κατάστημα), έρχεται η απόδειξη του πελάτη (ας

πούμε για 1000€), οπότε μπαίνει στον δικό του λογαριασμό. Πως γίνεται τώρα η

αντιπαράθεση;

Ας πούμε όμως ότι με κάποιο μαγικό τρόπο στο τέλος της χρονιάς εντοπίζεται μια

διαφορά 900€ στο ΑΒΓΔ. Τι γίνεται τότε; Δεν γνωρίζουμε ποιοι κωδικοί είχαν

συναλλαγές με το ΑΒΓΔ για να τους ξεκλειδώσουμε και να κάνουμε την

αντιπαράθεση. Άρα,

Δεν υπάρχει δυνατότητα αντιπαραβολής των στοιχείων.

Η πρόταση δείχνει μεγάλο ενδιαφέρον για την διασφάλιση των ιδιωτικών

δεδομένων των πολιτών, αλλά στην πράξη μάλλον το αντίθετο πετυχαίνει. Η

πρόταση καθιερώνει ένα κωδικό συναλλαγών ο οποίος θα χρησιμοποιείται ώστε οι

συναλλαγές που κατατίθενται κατευθείαν από τα καταστήματα να «χρεώνονται» στον

σωστό φορολογούμενο. Αναφέρει δε: «Ο κωδικός αυτός δεν θα είναι ο ΑΦΜ για

λόγους προστασίας της ιδιωτικότητας της συναλλαγής.»

Μα το πρόβλημα δεν έγκειται στη χρήση του ΑΦΜ, αλλά στην χρήση

ΟΠΟΙΟΥΔΗΠΟΤΕ μοναδικού αριθμού για την παρακολούθηση των αγορών του

κάθε πολίτη.

Επίσης με την ΠΡΩΤΗ χρήση μιας fidelity card, το μαγαζί θα δημιουργήσει μια

διαχρονική σχέση των προσωπικών στοιχείων του πολίτη και του κωδικού. Άρα

ακόμα και αν στο μέλλον αποφασίσει να καταργήσει τη fidelity card, το μαγαζί θα

μπορεί να παρακολουθεί τις αγορές του μέσω του αριθμού της εφορίας. Τα super

market πληρώνουν ΛΕΦΤΑ για το προνόμιο αυτό [2] γιατί δεν μπορούν να

υποχρεώσουν τους πελάτες τους να χρησιμοποιούν fidelity cards. Μια επίπτωση της

πρότασης θα είναι να τους δώσει δώρο αυτή τη δυνατότητα. Είναι, λοιπόν, ειρωνικό

ότι ενώ η πρόταση δεν επιτρέπει την αντιπαράθεση των στοιχείων αγορών από

τις εφορίες, χαρίζει αυτή τη δυνατότητα στα super market.

Πέρα, όμως, από τις fidelity cards, κάθε πολίτης έχει μαζί του μια σειρά από

μοναδικούς κωδικούς (ΑΦΜ, ΑΜΚΑ, αριθμός ταυτότητας, πιστωτικές κάρτες, κλπ.).

Αν η εισαγωγή του κωδικού επιτρέψει την σύνδεση μερικώς ή ολικώς αυτών των

κωδικών, τότε η προσωπική ζωή του κάθε πολίτη θα γίνει ανοικτό βιβλίο.

Αλλά και η προτεινόμενη κωδικοποίηση των στοιχείων για την διαφύλαξη της

ασφάλειας των στοιχείων των συναλλαγών έχει ατέλειες. Αναφέρεται: «Τα στοιχεία

θα φυλάσσονται στη βάση της ΓΓΠΣ κρυπτογραφημένα και σε περίπτωση ελέγχου θα

μπορούν να αποκρυπτογραφηθούν με τη συνεργασία και την επίβλεψη της ΑΠΔΠΧ.»

Αυτό προϋποθέτει την ΑΣΦΑΛΗ τήρηση κωδικών για όλα τα φυσικά και νομικά

πρόσωπα στην Ελλάδα από την ΑΠΔΠΧ και την δημιουργία συστήματος αιτήσεως

αυτών των κωδικών από την ΑΠΔΠΧ. Η τεχνική αυτή λέγεται key-escrow και είχε

προταθεί στις ΗΠΑ πριν 14 περίπου χρόνια σαν την τεχνολογία που θα επέτρεπε την

ασφαλή κωδικοποίηση των τηλεπικοινωνιών διατηρώντας όμως την δυνατότητα των

διωκτικών αρχών για επιλεκτικές παρακολουθήσεις (wiretaps). Η προσπάθεια αυτή

εγκαταλείφθηκε λόγω προβλημάτων ασφάλειας-λειτουργικότητας. [3]

Ενδεικτικά θα αναφέρω δύο αδυναμίες του συστήματος.

α) Από τη στιγμή που τα δεδομένα περνάνε ξεκλείδωτα (cleartext) από το

σύστημα, είναι προφανές ότι κάποιος κακόβουλος μπορεί να κρατάει

αντίγραφο πριν την κωδικοποίηση, δημιουργώντας μια παράλληλη βάση

δεδομένων που να μην ελέγχεται από την ΑΠΔΠΧ. Αν αυτό φαίνεται

απίθανο, αρκεί να αναφέρουμε ότι αυτή ήταν η τεχνική που χρησιμοποιήθηκε

για τις περίφημες υποκλοπές της Vodafone. [4]

β) Αν κάποια στιγμή η εφορία ζητήσει το ιδιωτικό κλειδί που αντιστοιχεί σε ένα

πολίτη και η ΑΠΔΠΧ τον παραδώσει, τότε η εφορία θα έχει πρόσβαση σε

ΟΛΕΣ τις συναλλαγές (ακόμα και τις μελλοντικές) αυτού του ατόμου.

Ούτως ή άλλως δεν καταλαβαίνω τι προσπαθεί να κάνει αυτό το σύστημα.

Υπάρχει φόβος ότι κάποιος θα κλέψει τη βάση με τα στοιχεία αγορών, ενώ τα

υπόλοιπα φορολογικά στοιχεία είναι ξεκλείδωτα; Άλλο ένα παράδειγμα, λοιπόν, μιας

λύσης που απλά περιγράφεται χωρίς να υπάρχει αποτύπωση των απαιτήσεων.

Το υπάρχον σύστημα συλλογής έντυπων αποδείξεων όντως συγκεντρώνει πολλές

από αυτές τις πληροφορίες, αλλά αυτές αποθηκεύονται στις εφορίες σε μορφή που

αναγκάζει τον «κακό» να καταναλώσει πολλή προσπάθεια χωρίς να έχει μεγάλες

πιθανότητες να πιάσει λαβράκι. Με την μεταφορά όλης αυτής της πληροφορίας σε

ένα πληροφοριακό σύστημα τίθεται σε κίνδυνο η προσωπική ζωή των πολιτών

χωρίς να υπάρχει αντίστοιχο όφελος. Οι σημαντικές ελλείψεις της πρότασης σχετικά

με την ασφάλεια των προσωπικών δεδομένων με ανησυχεί ακόμα περισσότερο.

3. Προσδιορισμός εγκυρότητας παραστατικών

Ας επιστρέψουμε στις αρχικές μας παρατηρήσεις σχετικά με τις απαιτήσεις του

συστήματος, δηλαδή την πιστοποίηση των παραστατικών και την αντιπαράθεση των

εγγραφών.

Η κυκλοφορία πλαστών παραστατικών (τιμολογίων και αποδείξεων) είναι ένα

μεγάλο πρόβλημα στην Ελληνική αγορά. Με την μηχανογράφηση των εταιριών

δόθηκε η δυνατότητα έκδοσης στοιχείων χωρίς θεώρηση (Νόμος 3052/2002)

διευκολύνοντας κατά πολύ την έκδοση πλαστών παραστατικών.

Τα αθεώρητα παραστατικά φέρουν στο κάτω μέρος της σελίδας σε ξεχωριστή

γραμμή ψηφιακή θεώρηση όλων των εκτυπώσιμων χαρακτήρων του παραστατικού

μαζί με κάποια άλλα στοιχεία (ώρα, ημερομηνία, συνολικός αριθμός παραστατικών

της ημέρας κλπ.). Η ψηφιακή θεώρηση (στην πραγματικότητα ένα hash σύμφωνα με

το πρότυπο SHA-1) μήκους 40 αλφαριθμητικών χαρακτήρων παράγεται από μια

ειδική μηχανή που ονομάζεται Ειδική Ασφαλής Φορολογική Διάταξη Σήμανσης

Στοιχείων (ΕΑΦΔΣΣ).

Η σχεδίαση του συστήματος είναι τέτοια ώστε απαιτείται η συνδρομή του εκδότη

για την επιβεβαίωση των στοιχείων του παραστατικού. Ο εκλεκτής που έχει στα

χέρια του ένα έντυπο παραστατικό ζητάει από τον εκδότη ψηφιακό αντίγραφο του

παραστατικού το οποίο πρέπει να έχει την ίδια ψηφιακή θεώρηση με αυτή που

βρίσκεται στο έντυπο παραστατικό. Στη συνέχεια ο ελεγκτής αντιπαραβάλλει τα

στοιχεία του έντυπου παραστατικού με αυτά του ψηφιακού παραστατικού.

Από τα παραπάνω είναι φανερό ότι κύριος στόχος είναι η διευκόλυνση των

έλέγχων των βιβλίων εταιριών από την εφορία. Αντίθετα, ο αποδέκτης ενός

τυπωμένου παραστατικού δεν έχει την δυνατότητα επιβεβαίωσης των στοιχείων

του. Αυτό γιατί θα πρέπει να εισάγει όλα τα στοιχεία συμπεριλαμβανομένης και της

ψηφιακής θεώρησης για την επιβεβαίωση της εγκυρότητας του παραστατικού. Αυτό

είναι αδύνατο γιατί (α) δεν είναι τυποποιημένη η μορφή των στοιχείων (σειρά, θέση

στην σελίδα, κενά κλπ.) του εγγράφου, αλλά και (β) δεν είναι δυνατό να

προσδιοριστεί αν η επιβεβαίωση είναι αυτή που υπολόγισε η ΕΑΦΔΣΣ.

Για τους παραπάνω λόγους η καθιέρωση αθεώρητων παραστατικών διευκολύνει

την έκδοση πλαστών ή ανακριβών παραστατικών μια και ο εκδότης μπορεί να

τυπώσει μια τυχαία σειρά χαρακτήρων στη θέση της ψηφιακής θεώρησης

γνωρίζοντας ότι ο αποδέκτης δεν θα μπορεί να την χρησιμοποιήσει για να

επιβεβαιώσει τα στοιχεία του παραστατικού.

Προτείνουμε, λοιπόν, την αναγραφή στοιχείων στα έντυπα παραστατικά με τρόπο

ο οποίος να επιτρέπει την άμεση εισαγωγή τους σε υπολογιστή. Με τον τρόπο αυτό ο

αποδέκτης ενός παραστατικού θα μπορεί να επιβεβαιώνει την εγκυρότητα των

διαφόρων παραμέτρων του παραστατικού.

α) Επιβεβαίωση στοιχείων εκδότη

Με την παραλαβή ενός παραστατικού το πρώτο πράγμα που θέλουμε να

εξακριβώσουμε είναι αν ο εκδότης είναι πραγματικός (δηλαδή ότι το ΑΦΜ που ανα-

γράφεται στο παραστατικό είναι πραγματικό και ότι αντιστοιχεί στην επιχείρηση που

το έχει εκδώσει).

Αυτό μπορεί να πραγματοποιηθεί πολύ εύκολα με την υποχρεωτική αναγραφή

των στοιχείων του εκδότη (επωνυμία, διεύθυνση, ΑΦΜ) σε μορφή barcode και την

δημιουργία ενός web site το οποίο θα απαντάει ΝΑΙ/ΟΧΙ σχετικά με το αν τα

στοιχεία της επιχείρησης αντιστοιχούν στο ΑΦΜ. Αυτό θα θέσει οριστικό τέλος στην

έκδοση παραστατικών με τυχαία στοιχεία.

Ο λόγος που προτείνεται αυτή η μεθοδολογία είναι ότι δεν θέλουμε να

δημοσιεύονται καταστάσεις με τα στοιχεία φυσικών ή νομικών προσώπων γιατί αυτό

αφενός έρχεται σε αντίθεση με την αρχή της διαφύλαξης των προσωπικών στοιχείων

των φυσικών προσώπων αλλά για να αποφύγουμε την κακόβουλη χρήση αυτών των

πληροφοριών. Το web site απλά επιβεβαιώνει ότι τα στοιχεία είναι σωστά ώστε να

είναι δύσκολο να χρησιμοποιηθεί για την άντληση πληροφοριών σχετικά με τα

στοιχεία φυσικών ή μη προσώπων.

Αυτό το barcode μπορεί μάλιστα να τυπώνεται σε αυτοκόλλητες ετικέτες ώστε να

μπορεί να επικολλάται και σε μη-μηχανογραφημένα παραστατικά. Σε αυτή την

κατηγορία παραστατικών το barcode μπορεί να αντικαταστήσει την φορολογική

σφραγίδα της επιχείρησης.

β) Επιβεβαίωση στοιχείων παραστατικού

Υπάρχουν δύο τεχνικές για την επιβεβαίωση των στοιχείων ενός παραστατικού.

(α) να υπάρχει αντίγραφο του παραστατικού σε κάποιο ιστοχώρο της εμπιστοσύνης

μας (π.χ. στο Taxisnet) ή (β) να υπάρχει ψηφιακή υπογραφή από κάποιον τρίτο που

να είναι της εμπιστοσύνης μας. Και στις δύο περιπτώσεις ο αποδέκτης πρέπει να

προβεί και σε αντιπαραβολή των έντυπων στοιχείων και των ψηφιακών. Αντίθετα με

την τεχνική που χρησιμοποιεί η ΕΑΦΔΣΣ εμείς δεν απαιτούμε να γίνει επιβεβαίωση

σε όλα τα στοιχεία αλλά σε μια περίληψη στοιχείων σε τυποποιημένη μορφή (π.χ

εκδότης, αποδέκτης, αξία, ΦΠΑ κλπ). Η περίληψη αυτή μπορεί να απεικονιστεί με

διδιάστατους barcodes (2dBC) σύμφωνα με ένα ανοικτό πρότυπο όπως το Datamatrix

(ISO/IEC 16022:2006) ή το QR Code [5] (ISO/IEC18004) το οποίο μπορεί να

παραστήσει πάνω από 500 αλφαριθμητικούς χαρακτήρες σε ένα χώρο διαστάσεων 2

cm2 (μεγαλύτεροι σε εμβαδόν barcodes μπορούν να παραστήσουν πληροφορία μέχρι

4000 χαρακτήρες). Υπάρχουν προγράμματα Open Source για την δημιουργία και

ανάγνωση 2dBC.

Φάση 1: Επιβεβαίωση στοιχείων παραστατικών

Στην περίπτωση της επιβεβαίωσης μέσω ιστοχώρου, ο εκδότης είναι

υποχρεωμένος να υποβάλει την περίληψη στον ιστόχωρο κατά την έκδοση του

παραστατικού. Ο παραλήπτης του παραστατικού μεταφέρει την περίληψη που είναι

κωδικοποιημένη στον 2dBC σε κάποιο υπολογιστή και την αντιπαραβάλει με τις

πληροφορίες που αναγράφονται στο παραστατικό. Μετά αποστέλλει την περίληψη

στον ιστόχωρο και λαμβάνει απάντηση ΝΑΙ/ΟΧΙ ανάλογα με το αν η περίληψη είναι

αυτή που μεταφέρθηκε κατά την έκδοση του παραστατικού.

Για επιβεβαίωση χωρίς σύνδεση on-line ενδείκνυται η χρήση ψηφιακών

υπογραφών. Σε αυτή την περίπτωση μια ασφαλής μηχανή τύπου ΕΑΦΔΣΣ υπογράφει

ψηφιακά την περίληψη (εναλλακτικά μπορεί η ψηφιακή υπογραφή να υπολογίζεται

από τον ιστόχωρο που περιγράψαμε στην προηγούμενη περίπτωση). Η περίληψη και

η ψηφιακή υπογραφή κωδικοποιούνται σε μορφή 2dBC και τυπώνονται πάνω στο

παραστατικό. Κατά την φάση της επιβεβαίωσης ο αποδέκτης του παραστατικού

μεταφέρει τον 2dBC στον υπολογιστή όπου επιβεβαιώνεται η ψηφιακή υπογραφή και

εμφανίζονται στην οθόνη τα στοιχεία του παραστατικού όπως αυτά είναι

αποθηκευμένα στον 2dBC. Κατόπιν πραγματοποιείται αντιπαράθεση των ψηφιακών

με τις έντυπες πληροφορίες.

Φάση 2: Επιβεβαίωση παραστατικών που εκδίδονται μέσω Taxis.

Το ίδιο το Taxis εκδίδει στοιχεία (όπως π.χ. φορολογική ενημερότητα, απόδειξη

υποβολής δήλωσης ΦΠΑ κλπ) τα οποία και αυτά μπορούν να φέρουν 2dBC για την

εύκολη επιβεβαίωση της εγκυρότητας τους.

Φάση 3: Δυνατότητα μεταφοράς στοιχείων 2dBC μέσω κινητών τηλεφώνων.

Ήδη είναι δυνατόν να μεταφερθούν 2dBC μέσω κινητού τηλεφώνου με την χρήση

MMS. Δηλαδή ο χρήστης φωτογραφίζει το 2dBC και αποστέλλει στην φωτογραφία

σαν email ή MMS. Στην παρακάτω φωτογραφία βλέπουμε μια διαφήμιση [6] με ένα

2dBC που παριστά ένα URL.

Στη δική μας περίπτωση, ο πολίτης ο οποίος δεν διαθέτει μηχάνημα ανάγνωσης

2dBC μπορεί να αποστέλλει τον 2dBC σε μορφή φωτογραφίας σε εξυπηρετητή του

Taxis (ή κάποιας συνεργαζόμενης εταιρίας) και να λαμβάνει πίσω την επιβεβαίωση.

Επίσης χρησιμοποιώντας ελεύθερο λογισμικό όπως το zxing [7] ένα κινητό υψηλών

προδιαγραφών ή ένας υπολογιστής με κάμερα μπορούν να πραγματοποιήσουν την

ίδια επεξεργασία χωρίς την ανάγκη επικοινωνίας με άλλο εξυπηρετητή.

Φάση 4: Δυνατότητα ενημέρωσης βιβλίων on-line

Τελικός στόχος είναι η ενημέρωση των βιβλίων του αποδέκτη του παραστατικού

από το Taxis. Δηλαδή με την αποστολή του 2dBC και την παραλαβή της

επιβεβαίωσης εγκυρότητας, ο πολίτης θα γνωρίζει ότι έχουν ενημερωθεί και τα

βιβλία του αυτόματα (βιβλίο εξόδων, ή παγίων, ΦΠΑ κλπ).

γ) Παρατηρήσεις

1) Αντιπαραβολή στοιχείων

Θεωρώντας ότι ένα παραστατικό περιλαμβάνει στοιχεία σε δύο μορφές – μορφή

αναγνώσιμη από τον χρήστη (human readable) και μορφή αναγνώσιμη από υπολογι-

στή (machine readable) – η επιβεβαίωση των στοιχείων ενός έντυπου παραστατικού

περιλαμβάνει δύο βήματα: (α) επιβεβαίωση ότι τα στοιχεία αντιστοιχούν στην

ψηφιακή υπογραφή και (β) αντιπαραβολή των δύο μορφών στοιχείων ώστε να

είμαστε σίγουροι ότι αυτά που διάβασε ο υπολογιστής είναι ίδια με αυτά που

διαβάζει ο χρήστης (π.χ. ότι η τιμή που αναγράφεται στο τιμολόγιο είναι ίδια με αυτή

που περιλαμβάνεται στο barcode).

Αυτό γίνεται με την εκτύπωση των στοιχείων που μεταβιβάστηκαν στον

υπολογιστή ώστε να μπορεί ο χρήστης να κάνει την αντιπαραβολή. Άρα σε αυτή την

περίπτωση ενώ αυτό που ζητάμε από το σύστημα είναι μια απάντηση ΝΑΙ/ΟΧΙ

(ψηφιακή υπογραφή έγκυρη ή όχι) πρέπει να φροντίσουμε να στείλουμε στον χρήστη

αντίγραφό του κειμένου που διαβάσαμε από τον barcode.

Υπάρχει φυσικά η δυνατότητα χρήσης χαρακτήρων που να είναι αναγνώσιμοι

από τον άνθρωπο και από μηχανή αλλά αυτό προϋποθέτει αυστηρές προδιαγραφές

για την μορφολογία του κάθε παραστατικού (ύπαρξη tags κλπ) το οποίο κατά την

γνώμη του γράφοντος θα κάνει την υλοποίηση ανέφικτη.

2) Διαχείριση Κλείδων (key management)

Ο έλεγχος των ψηφιακών υπογραφών προϋποθέτει πρόσβαση στις δημόσιες

κλείδες (public keys) που αντιστοιχούν στις ιδιωτικές κλείδες (private keys) που

χρησιμοποιούνται για την δημιουργία των ψηφιακών υπογραφών. Άρα θα πρέπει να

λειτουργεί βάση δεδομένων και certification authority (CA). Στις περιπτώσεις που η

επιβεβαίωση της ψηφιακής υπογραφής γίνεται από συστήματα του Taxis η διανομή

των κλείδων μπορεί να πραγματοποιείται εσωτερικά χωρίς μεγάλη δυσκολία (μια και

αφορά κλείδες που έχουν δημιουργηθεί από το Taxis για την δική του χρήση).

Το πρόβλημα γίνεται πιο σύνθετο στις περιπτώσεις που η επιβεβαίωση πραγματο-

ποιείται από τους φορολογούμενους. Δεδομένου δε ότι η απαιτούμενη υποδομή

θυμίζει αρκετά PKI (public key infrastructure) αυτό θα μπορούσε να αποτελέσει

αυτόνομο πρόγραμμα το οποίο θα έχει πολλά πλεονεκτήματα για το κράτος και την

οικονομία. Αυτό μπορεί να αποτελέσει θέμα ξεχωριστής μελέτης.

3) Αποδοχή από το κοινό

Η δυνατότητα αυτοματοποίησης πρέπει να παρέχει διευκολύνσεις στον χρήστη

χωρίς να δημιουργεί αύξηση των υποχρεώσεων του ή της δυνατότητας της εφορίας

να κάνει micro-manage τις δραστηριότητες του. Για παράδειγμα, στη χώρα μας

καλώς ή κακώς γίνεται εκτεταμένη χρήση πίστωσης (με μεταχρονολογημένες

επιταγές, συναλλαγματικές, κλπ.). Επίσης οι πληρωμές μπορεί να γίνονται σε άτακτα

χρονικά διαστήματα (π.χ. μια μεγάλη πληρωμή στο τέλος μιας υλοποίησης που

μπορεί να έχει διάρκεια μηνών). Ένα σύστημα που αγνοεί αυτή τη πραγματικότητα

και π.χ. απαιτεί την άμεση απόδοση εισπραττόμενου ΦΠΑ θα δημιουργήσει αφόρητα

προβλήματα σε αυτούς που επιθυμούν να ενταχθούν.)

Είναι, λοιπόν, απαραίτητο να πραγματοποιηθούν μελέτες χρήσης του συστήματος

από πραγματικούς χρήστες ώστε να προσδιοριστούν τα προβλήματα που σίγουρα θα

προκύψουν με την εφαρμογή του. Με τον τρόπο αυτό θα διευκολυνθεί η αποδοχή του

συστήματος από τους πολίτες.

4. Συμπεράσματα

Το μεγάλο λάθος της πρότασης του Υπουργείου ήταν το ότι δεν βασίστηκε σε

συγκεκριμένες απαιτήσεις. Σε αυτό το έγγραφο είδαμε πως μπορούμε να σχεδιά-

σουμε ένα σύστημα το οποίο πληρεί τις απαιτήσεις που θέσαμε στην αρχή, αποφεύ-

γοντας προβλήματα ασφάλειας και προστασίας προσωπικών στοιχείων των φορολο-

γούμενων.

Άρα το πρόβλημα δεν είναι η καθ’ εαυτή συλλογή των αποδείξεων, αλλά ο

προσδιορισμός και η ικανοποίηση σαφών απαιτήσεων σχετικά με το τι περιμένουμε

από το σύστημα.

Η πρόταση αυτή βασίστηκε σε απαιτήσεις που προσδιορίσαμε σαν εξωτερικοί

παρατηρητές του συστήματος. Είναι σημαντικό να χρησιμοποιηθεί η τεχνογνωσία

του Υπουργείου και της ΓΓΠΣ ώστε να καθοριστούν και άλλες απαιτήσεις με στόχο

την δημιουργία ενός συστήματος εποπτείας αγορών το οποίο να καλύπτει σε μεγάλο

βαθμό τις ανάγκες των εφοριών και της ΓΓΠΣ.

[1] Προφανείς για τον γράφοντα. Είμαι σίγουρος ότι το προσωπικό του Υπουργείου θα έχει ακόμα

καλύτερες και τεκμηριωμένες απαιτήσεις τις οποίες όμως δεν έχουν υποβάλει στην διαβούλευση.

[2] Π.χ. προσφορές του τύπου «με 300 πόντους παίρνετε 5€ δώρο» ή 20% έκπτωση στα κρασιά για τους

κατόχους της κάρτας του καταστήματος.

[3] http://www.schneier.com/paper-key-escrow.html

[4] “The Athens Affair,” by V. Prevelakis and D. Spinellis, http://www.spectrum.ieee.org/jul07/5280

[5] http://www.denso-wave.com/qrcode/qrstandard-e.html

[6] http://www.inmovilmedia.com/images/barcodes3.jpg

[7] http://code.google.com/p/zxing

Τα αδιέξοδα και η Δημοκρατία

Ειδικά τον τελευταίο καιρό ακούμε πολύ συχνά το κοινότυπο ότι στη Δημοκρατία δεν υπάρχει αδιέξοδο. Αυτοί δε που το λένε μου φαίνεται ότι δεν καταλαβαίνουν την πραγματική σημασία αυτής της φράσης και την επικαλούνται σαν δικαιολογία για να συνεχίσουμε όπως και πριν (business as usual).

Όμως το παρόν σύστημα είναι φανερό ότι έχει καταλήξει σε αδιέξοδο. Αυτό φαίνεται και από όλες αυτές τις συζητήσεις περί τέλους εποχής, περί αλλαγής σκηνικού, περί της αναξιοπιστίας και της αναποτελεσματικότητας της πολιτικής ηγεσίας του τόπου κλπ.

Με αυτό το δεδομένο η φράση για την δημοκρατία και το αδιέξοδο παίρνει μια διαφορετική μορφή, δηλαδή ότι δεδομένου του ότι έχουμε καταλήξει σε αδιέξοδο είναι προφανές ότι δεν έχουμε δημοκρατία.

Το υπάρχον σύστημα στηρίζεται στη θεώρηση ότι η πολιτική τάξη είναι σε θέση να γνωρίζει καλύτερα τα πράγματα της χώρας από τους πολίτες και ως εκ τούτου χρειάζεται αραιά και που την λαϊκή έγκριση. Κάθε 3-4 χρόνια λοιπόν καλούνται οι πολίτες να δηλώσουν ποιο είναι το αγαπημένο τους κόμμα. Με βάση αυτή την επιλογή και μόνο, ο λαός δίνει λευκή επιταγή στο κόμμα που έχει την πλειοψηφία στη βουλή να πάρει όποια απόφαση θέλει και να αναλάβει όποια δέσμευση κρίνει αναγκαία εξ ονόματος όλης της χώρας.

Μεγάλα εθνικά ζητήματα όπως η ένταξη της χώρας μας στην Ευρωπαϊκή Ένωση, το σύμφωνο του Maastricht (Ευρώ), το σύμφωνο της Λισσαβόνας (Ευρωπαϊκό Σύνταγμα) και τελευταία η ένταξη της χώρας μας στο πακέτο «σωτηρίας» της ΕΕ και του ΔΝΤ, νομιμοποιούνται αποκλειστικά από την επιλογή αυτή του λαού, τη λεγόμενη «λαϊκή εντολή».

Για να μην έχουμε μάλιστα και προβλήματα με αυτή την εντολή, ο εκλογικός μας νόμος είναι κομμένος-ραμμένος ώστε το πρώτο κόμμα να έχει σχεδόν εγγυημένη πλειοψηφία εδρών στο κοινοβούλιο.

Είναι, λοιπόν, σαν να με ρωτήσει κάποιος να του πω ποιο είναι το αγαπημένο μου χρώμα και βάση αυτή την απάντηση να αποφασίζει τα πάντα για μένα για τα επόμενα τέσσερα χρόνια. Αποφάσεις όπως αν θα παντρευτώ, ποια θα παντρευτώ, τι αυτοκίνητο θα πάρω, τι δουλειά θα κάνω, αν θα βάλω το σπίτι μου υποθήκη για να πάρω δάνειο από την τράπεζα, ακόμα και ποιος άλλος θα μένει στο σπίτι μου.

Αν αυτό είναι Δημοκρατία, τότε έχουμε κάποιο βασικό πρόβλημα στον ορισμό της έννοιας. Σίγουρα πάντως αυτό το τερατούργημα δεν έχει καμία σχέση με την έννοια της Δημοκρατίας στην αρχαία Αθήνα με την οποία μάλιστα έχουμε εθνικό κόλλημα.

Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι το παρόν σύστημα είναι προτιμότερο από το να μας διαφεντεύει κάποιος αυτοδιόριστος εθνοσωτήρας, αλλά αυτό δεν το κάνει ούτε βέλτιστο ούτε δημοκρατικό. Αποτελεί μια συμφωνία του λαού με το διάβολο που συνοψίζεται στο «θα σε αφήνω να κάνεις ότι θέλεις, αρκεί να μου δίνεις αρκετά λεφτά.»

Πράγματι όσο μπορούσαμε να βρίσκουμε λεφτά με διάφορους τρόπους (δανεισμός, πληθωρισμός, οικονομική βοήθεια από τους εταίρους της ΕΕ κλπ) η συμφωνία δούλεψε μια χαρά, χωρίς ο λαός να καταλαβαίνει ότι το βαρέλι έχει πάτο.

Τώρα, λοιπόν, που πατώσαμε ο λαός θυμώνει γιατί αισθάνεται προδομένος από το πολιτικό σύστημα.

Οργή λαού, φωνή Θεού

Και όταν ο λαός αισθανθεί ότι έχει χάσει την δυνατότητα να επηρεάζει την τύχη του, τότε οργίζεται και η άρχουσα τάξη πανικοβάλλεται. Είναι πολύ εύκολο να καταφύγουμε στην βίαιη καταστολή, αλλά αυτό απλά θα αποκλείσει άλλη μια διέξοδο εκτόνωσης της οργής ώστε τελικά να οδηγηθεί η χώρα σε εξέγερση.

Είναι κοινότυπο και μάλλον αφελές να λέμε ότι όλοι οι πολιτικοί είναι ίδιοι. Μα εμείς θέσαμε τις προδιαγραφές για τους πολιτικούς μας και όσοι δεν μας άρεσαν τους μαυρίσαμε. Άνθρωποι που με κάθε ευκαιρία έβγαιναν στα κανάλια και τις εφημερίδες και κρούανε τον κώδωνα του κινδύνου τους χαρακτηρίζαμε γραφικούς και τους αγνοούσαμε. Ακόμα και τώρα που οι προφήτες αυτοί απεδείχθησαν σωστοί (ίσως και αισιόδοξοι), ακόμα και τώρα τους αγνοούμε και καταφεύγουμε στα γνωστά πρόσωπα με την ελπίδα ότι με κάποιο θαύμα θα γυρίσουμε πίσω το ρολόι στην παλιά ανέμελη εποχή της δεκαετίας του 80.

Αυτό, όμως, πρέπει να το ξεχάσουμε. Πρέπει επιτέλους να ενηλικιωθούμε και να αναλάβουμε σαν λαός την ευθύνη των πράξεων μας. Αυτό πρέπει να γίνει αφαιρώντας το δικαίωμα (αλλά και την ευθύνη) των εθνικών αποφάσεων από τους πολιτικούς. Πρέπει να επιστρέψουμε στον αρχικό ορισμό της δημοκρατίας που απαιτούσε από το σύνολο των πολιτών να συμμετέχει στα κοινά. Δεν λέω ότι πρέπει να γίνεται δημοψήφισμα για κάθε απόφαση, αλλά για τα εθνικά θέματα θα πρέπει να είναι υποχρεωτικό.

Το δημοψήφισμα προβλέπεται από το υπάρχον σύνταγμα, αλλά με τέτοιο τρόπο που να αποτελεί κοροϊδία. Προϋποθέτει την συγκέντρωση μεγάλου αριθμού υπογραφών αφήνοντας όμως στην κυβέρνηση να αποφασίσει για το αν οι υπογραφές που συγκεντρώθηκαν είναι πραγματικές. Άρα άμα δεν αρέσει το ερώτημα στην κυβέρνηση μπορεί κάλλιστα να αποφασίσει ότι δεν μαζεύτηκαν αρκετές «έγκυρες» υπογραφές και να αγνοήσει το αίτημα. Αυτό έγινε για το θέμα της αναγραφής του θρησκεύματος στις αστυνομικές ταυτότητες. Αλλά ακόμα κι αν εγκριθεί το δημοψήφισμα και ο λαός αποφασίσει υπέρ του ερωτήματος, η κυβέρνηση διατηρεί το δικαίωμα να μην εφαρμόσει το λαϊκό αίτημα.

Έλεος! Αυτό είναι δημοκρατία; Προσωπικά, ακολουθώντας την αρχή του όσο λιγότερες πληροφορίες καταγράφονται από το κράτος, τόσο το καλύτερο, θα ψήφιζα κατά της αναγραφής του θρησκεύματος στις ταυτότητες. Αλλά εφόσον ένα σημαντικό μέρος του λαού ζήτησε να γίνει δημοψήφισμα, ΑΠΑΙΤΩ να γίνει. Και αν η πλειοψηφία το εγκρίνει, ΑΠΑΙΤΩ να πραγματοποιηθεί.

Θέλει, λοιπόν, αλλαγή το σύνταγμα ώστε να αποκτήσει το δημοψήφισμα το κύρος που αναλογεί στην άμεση έκφραση της λαϊκής θέλησης. Υπό κανονικές συνθήκες, είναι φανερό, οι πολιτικοί δεν θα επέστρεφαν τέτοια δύναμη στο λαό. Οι παρούσες συνθήκες όμως δεν θεωρούνται ούτε κατά διάνοια κανονικές. Η σταθερότητα της χώρας και του πολιτεύματος αμφισβητείται καθημερινά στα εθνικά και διεθνή ΜΜΕ. Ας μη ξεχνάμε ότι και η πρόσφατη λαϊκή εντολή για την παρούσα κυβέρνηση δεν δόθηκε με τα σημερινά δεδομένα. Οι προεκλογικές εξαγγελίες μιλούσαν για βελτίωση των συνθηκών όχι για την καταβαράθρωσή τους. Ο λαός καλείται να κάνει θυσίες αλλά η κεντρική εξουσία ψάχνει για το πως μπορεί να βρει χρήματα ώστε να συνεχίζει να ξοδεύει όπως και τα προηγούμενα χρόνια. Τελευταίο παράδειγμα η αναζήτηση εσόδων μέσω λογαριασμών της ΔΕΗ για την χρηματοδότηση ειδικών λογαριασμών για τους τελωνιακούς. Δηλαδή αντί να εντάξει αυτά τα έξοδα στον τακτικό προϋπολογισμό υποχρεούμενη παράλληλα να τα μειώσει ή να τα καταργήσει, η κυβέρνηση μας τα χρεώνει μέσω ΔΕΗ ώστε να μην φαίνονται στον προϋπολογισμό.

Ο πολίτης που αντιλαμβάνεται την κοροϊδία και την υποκρισία της κεντρικής εξουσίας ή κατεβαίνει στους δρόμους καταφεύγοντας στη βία, ή αποστασιοποιείται από τα κοινά. Και οι δύο επιλογές βλάπτουν την δημοκρατία και οδηγούν στην αποσταθεροποίηση και στο χάος. Αυτό γιατί οι πολίτες που έχουν οδηγηθεί στην αδιαφορία δεν θα τρέξουν να στηρίξουν το καθεστώς όταν αυτό απειληθεί από βίαιες ενέργειες.

Είναι, λοιπόν, άμεση η ανάγκη επαναδραστηριοποίησης ΟΛΩΝ των πολιτών στα κοινά. Κατά τη γνώμη μου ο μόνος τρόπος για την επίτευξη αυτού του στόχου είναι η χρήση του δημοψηφίσματος. Απαραίτητη προϋπόθεση είναι φυσικά η απλοποίηση των κριτηρίων για την διενέργεια δημοψηφισμάτων και η υποχρεωτική εφαρμογή των αποφάσεων που λαμβάνονται μέσω αυτών.

Όσον αφορά το κόστος ενός τέτοιου εγχειρήματος, θα παρατηρήσω ότι δημοψηφίσματα με την προτεινόμενη μορφή εφαρμόζονται ήδη σε άλλες χώρες (π.χ. Ελβετία) ενώ η πρόοδος της τεχνολογίας επιτρέπει την δραστική μείωση του κόστους. Όταν η εφορία μας απειλεί ότι από του χρόνου θα πρέπει όλοι υποχρεωτικά να υποβάλουμε τις φορολογικές μας δηλώσεις μέσω του Internet, σίγουρα υπάρχει η τεχνολογική δυνατότητα να μας ρωτήσει και αν συμφωνούμε.

Βασίλης Πρεβελάκης

Πλάκα 9/5/2010