Πολύς λόγος γίνεται για τους κακοπληρωτές του ΙΚΑ, τους σατανικούς εργοδότες που στερούν από το ταμείο τις εργοδοτικές εισφορές και δημιουργούν προβλήματα στην πληρωμή των συνταξιοδοτικών και νοσοκομειακών παροχών .
Δεν θα ισχυριστώ, φυσικά, ότι δεν υπάρχουν κακοπληρωτές, αλλά θα ήθελα να επισημάνω ότι το ίδιο το ΙΚΑ, με τον τρόπο που λειτουργεί, δημιουργεί "κακοπληρωτές" και μετά διαμαρτύρεται ότι είναι υποχρεωμένο να μοιράζει πρόστιμα επί δικαίων και αδίκων.
Το υπάρχον σύστημα τιμωρεί τις μικρο-μεσαίες επιχειρήσεις (ΜΜΕ) ειδικά αυτές με 1-2 εργαζόμενους. Επιχειρήσεις που λόγω του μεγέθους τους και του μικρού αριθμού του προσωπικού τους δεν μπορούν να συντηρήσουν διεύθυνση ανθρωπίνου δυναμικού. Είναι, λοιπόν, όμηροι του χαώδους συστήματος διατάξεων και διαδικασιών του φορέα, χωρίς μάλιστα εύκολο τρόπο αντίδρασης ή δικαστικής προσφυγής.
Αν δούλευε η ΔΕΗ με τον τρόπο που δουλεύει το ΙΚΑ δεν θα λαμβάναμε λογαριασμούς για την κατανάλωση του ρεύματος, αλλά θα έπρεπε εμείς κάθε μήνα να διαβάζουμε τον μετρητή του ρεύματος, να υπολογίζουμε με βάση τα τρέχοντα τιμολόγια της ΔΕΗ πόσα χρήματα χρωστάμε και να υποβάλουμε δήλωση κατανάλωσης μαζί με τα χρωστούμενα. Θα έπρεπε να γνωρίζουμε την ισχύ αναδρομικών αυξήσεων και να τις συνυπολογίζουμε στις μελλοντικές μας δηλώσεις. Η ΔΕΗ από την πλευρά της θα είχε το δικαίωμα για 10 χρόνια να κοιτάζει τα αρχεία της και, για κάθε λάθος στις δηλώσεις μας, να μας χρεώνει πρόστιμα και τόκους. Παράλληλα δε, θα έκανε ανακοινώσεις για το πόσο απατεώνες και κακοπληρωτές είναι οι καταναλωτές ρεύματος. Ακολουθώντας δε το παράδειγμα των υπόλοιπων μισο-διαλυμένων υπηρεσιών του δημοσίου, κατά καιρούς θα προέβαινε σε χαριστικούς, δήθεν, διακανονισμούς των προστίμων δίνοντας το δικαίωμα στους καταναλωτές να παρακαλέσουν τη ΔΕΗ να υπολογίσει πόσα χρωστάνε ώστε να τα πληρώσουν και να βρουν την ησυχία τους.
Το ΙΚΑ, λοιπόν, λειτουργεί ακριβώς με αυτόν τον απαράδεκτο τρόπο, δημιουργώντας ένα κλήμα αβεβαιότητας στους εργοδότες και τους υπαλλήλους. Οι μεν εργοδότες έχουν τον φόβο ότι ξαφνικά θα γίνει έλεγχος από το ΙΚΑ και θα έχουν να πληρώνουν μαζεμένα εισφορές και πρόστιμα 6-10 ετών. Αυτό γιατί το ΙΚΑ, πονηρά σκεπτόμενο, τα αφήνει και μαζεύονται και κάνει τους ελέγχους όταν υπάρχει κίνδυνος παραγραφής. Έτσι φουσκώνουν τα χρέη προς το ΙΚΑ και νομίζουν οι άσχετοι με το θέμα σύμβουλοι των υπουργών ότι έχουν να λαμβάνουν. Αλλά μπορεί μια ΜΜΕ να ανταποκριθεί σε κάποια ουρανοκατέβατη απαίτηση του ΙΚΑ; Μπορεί να λειτουργεί μια επιχείρηση με την Δαμόκλειο σπάθη της οικονομικής καταστροφής λόγω απρόβλεπτων απαιτήσεων του ΙΚΑ; Όλα αυτά δημιουργούν αβεβαιότητα και ως εκ τούτου προβλήματα στην καλή λειτουργία των επιχειρήσεων και φυσικά στην πρόσληψη προσωπικού. Αλλά και οι εργαζόμενοι κινδυνεύουν να χάσουν ένσημα τα οποία νόμιζαν ότι είχαν κερδίσει. Ειδικά αν εν τω μεταξύ έχουν αλλάξει εργοδότη, δεν έχουν καμία ελπίδα να καταλήξουν σε κάποιο συμβιβασμό. Κάποια μέρα τους έρχεται ένα χαρτί από το ΙΚΑ που λέει π.χ. ότι τόσα ένσημα που είχατε πάρει εργαζόμενος στον τάδε εργοδότη πριν από 8 χρόνια δεν είχαν προσμετρηθεί σωστά και σας τα αφαιρούμε [1]. Κατά τα άλλα το ΙΚΑ είναι στο πλευρό των εργαζομένων.
Το υπάρχον σύστημα είναι ηλίθιο. Φτιάχτηκε (δεν σχεδιάστηκε) κάποια εποχή με συνθήκες τελείως διαφορετικές από τις παρούσες. Τώρα πια η χρήση του από το ΙΚΑ αποτελεί έγκλημα προς τις ΜΜΕ και στρέφεται εναντίον της αγοράς εργασίας δυσχεραίνοντας τις προσλήψεις και δημιουργώντας παράλογα κόστη και ρίσκο στην λειτουργία των επιχειρήσεων.
Μπορεί όμως να διορθωθεί το χάος; Φυσικά! Το ΙΚΑ γνωρίζει περισσότερα για τους υπαλλήλους μιας επιχείρησης από τους ίδιους. Αυτό γιατί η επιχείρηση είναι υποχρεωμένη να δίνει αναλυτικές πληροφορίες για τους υπαλλήλους της και για τις συνθήκες εργασίας τους. Τι κάνουν, πότε το κάνουν (πλήρους ή μερικής απασχόλησης), πόσο μισθό λαμβάνουν, ωράριο, γνώσεις, οικογενειακή κατάσταση και πολλά άλλα κοινοποιούνται στο ΙΚΑ τουλάχιστον σε ετήσια βάση ή συχνότερα αν υπάρχουν αλλαγές.
Με βάση όλα αυτά τα στοιχεία το ΙΚΑ είναι σε θέση να εκδίδει ΑΥΤΟ τις μηνιαίες δηλώσεις μισθοδοσίας, όπως επίσης και να ελέγχει αν τα στοιχεία είναι σωστά. Π.χ. αν ο μισθός είναι κατώτερος από τον ελάχιστο προβλεπόμενο από τη συλλογική σύμβαση εργασίας να ειδοποιεί τον εργοδότη και τον εργαζόμενο. Με τον τρόπο αυτό ο εργοδότης θα ενημερώνεται για απαιτήσεις του ΙΚΑ ως προς τις εισφορές πριν αυτές καταστούν ληξιπρόθεσμες ώστε αν πιστεύει ότι υπάρχει λάθος να μπορεί να επικοινωνεί με το ΙΚΑ αντί να τρέχει να αμφισβητεί βεβαιωμένες παραβάσεις, πρόστιμα και τόκους. Παράλληλα ο υπάλληλος θα ενημερώνεται από τον ασφαλιστικό του φορέα για τις εισφορές και τα ένσημα που του έχουν πιστωθεί και όχι από κάποια κατάσταση του εργοδότη του που μπορεί να είναι ανακριβής.
Θα μου πείτε ότι το ΙΚΑ δεν έχει χρήματα για μηχανογράφηση και ως εκ τούτου θα είναι δύσκολο να προβεί στις απαραίτητες αλλαγές. Κατ' αρχήν θα πρέπει να τονίσω ότι μηχανοργάνωση χωρίς να υπάρχει οργάνωση είναι πεταμένα λεφτά. Στο ΙΚΑ είχαν δοθεί χρήματα ξανά και ξανά με στόχο την βελτίωση της μηχανογράφησης του και αυτά σπαταλήθηκαν. Όσο το ΙΚΑ λειτουργεί με παλαιολιθικό τρόπο κάθε προσπάθεια μηχανογράφησης θα αποτύχει. Παράλληλα αλλαγές στον τρόπο λειτουργίας του ΙΚΑ προϋποθέτουν την εκτεταμένη χρήση πληροφορικής. Αυτό όμως δεν είναι ιδιαίτερα δύσκολο ή ακριβό. Το ΙΚΑ είναι γιγάντιος οργανισμός για την χώρα μας, αλλά διεθνώς είναι μικρομεσαίος. Το ΙΚΑ έχει ΛΙΓΟΤΕΡΟΥΣ ασφαλισμένους από ΙΔΙΩΤΙΚΕΣ ασφαλιστικές εταιρίες του εξωτερικού. Η Ελλάδα δεν είναι Κίνα, έχει πληθυσμό 11 εκατομμυρίων ώστε οι φάκελοι με τις ασφαλιστικές πληροφορίες ΟΛΟΥ του πληθυσμού να χωράνε σε μερικά DVD από αυτά που πουλάνε στα περίπτερα..
Είναι, λοιπόν, καιρός να αφήσουμε τις υπεκφυγές και τα χασομέρια και να δώσουμε λύση σε αυτό το καίριο κοινωνικό πρόβλημα.
Βασίλης Πρεβελάκης
Πλάκα 15/3/20010
[1] Όποιος νομίζει ότι το παράδειγμα αυτό το έβγαλα από τη φαντασία μου, να έρθει να του δείξω τα έγγραφα του ΙΚΑ.
