Οι ηλεκτρονικές αποδείξεις δεν πρέπει να είναι αυτοσκοπός

Το Υπουργείο Οικονομικών κατέθεσε σε ανοικτή διαβούλευση την πρότασή του για

τις ηλεκτρονικές αποδείξεις. Διαβάζοντας την πρόταση αυτή μου μένει η εντύπωση

ότι έχοντας αναδείξει την συλλογή των αποδείξεων σαν αυτοσκοπό δεν υπάρχει

καμιά σκέψη για την ουσιαστική εκμετάλλευση αυτών των στοιχείων.

Το βασικό πρόβλημα της προσπάθειας είναι ότι δεν υπάρχουν προδιαγραφές

πέραν των γνωστών γενικολογιών όπως η «εξυπηρέτηση των πολιτών αλλά και [η]

αποτελεσματικότερη και οικονομικότερη λειτουργία των Υπηρεσιών του Υπουργείου.»

Η πραγματική ερώτηση είναι τι συγκεκριμένους στόχους θέλει να επιτύχει το

Υπουργείο με την συλλογή των αποδείξεων. Είναι αφελές να περιμένουμε ότι θα

έρθει κάποιος με την τέλεια πρόταση που θα έχει μόνο πλεονεκτήματα και κανένα

μειονέκτημα. Στον πραγματικό κόσμο η κάθε πρόταση θα έχει κάποια tradeoffs και

θα πρέπει να επιλεγεί αυτή με την καλύτερη ισορροπία cost-benefit. Χωρίς όμως

ανάλυση απαιτήσεων είναι αδύνατον να αξιολογηθούν διαφορετικές προτάσεις.

1. Απαιτήσεις

Ας ξεκινήσουμε με δύο προφανείς απαιτήσεις [1] σχετικά με την έκδοση τιμολογίων –

αποδείξεων. Το πρώτο θέμα είναι τα πλαστά παραστατικά. Π.χ. ένα super market

ή ένα εστιατόριο έχει δύο ταμειακές μηχανές – η μία κανονική, ή άλλη μαϊμού.

Μπορεί ο πελάτης να επιβεβαιώσει ότι η απόδειξη που λαμβάνει είναι έγκυρη;

Το δεύτερο θέμα είναι η αντιπαραβολή των στοιχείων συναλλαγών. Για κάθε

πράξη τιμολόγησης έχουμε δύο δηλώσεις, αυτή του επιχειρηματία που εισπράττει τα

χρήματα και την δήλωση αυτού που πληρώνει. Π.χ. επιχειρηματίας με θεωρημένο

διπλότυπο μπλοκ αποδείξεων, φροντίζει όταν συμπληρώνει μια απόδειξη να μην

περάσει το ποσό στο αντίγραφο που μένει στο στέλεχος. Έτσι ο πελάτης φεύγει με

μια απόδειξη που λέει Α λεφτά και στο στέλεχος εμφανίζονται Β λεφτά. Πως μπορεί

η εφορία να ελέγξει ότι τα δύο ποσά είναι τα ίδια;

2. Σχόλια σχετικά με την πρόταση του Υπουργείου για τις

ηλεκτρονικές αποδείξεις.

Η πρόταση περιγράφει τέσσερις μεθόδους ηλεκτρονικής υποβολής στους οποίους

πρέπει να προσθέσουμε και τον παραδοσιακό τρόπο έντυπης υποβολής που από ότι

φαίνεται θα διατηρηθεί.

Η δυνατότητα επιλογής της μεθόδου υποβολής της απόδειξης από αυτόν που την

εκδίδει, επιτρέπει την διαιώνιση των κακώς κειμένων διαδικασιών.

Π.χ. στην περίπτωση της ψεύτικης ταμειακής μηχανής είναι προφανές ότι ο

απατεώνας μαγαζάτορας θα επιλέξει την έκδοση αποδείξεων που θα αναφέρουν ότι

έχει γίνει ηλεκτρονική υποβολή. Ο πελάτης δεν θα έχει πλέον κανένα λόγο να

διατηρήσει την απόδειξη οπότε είναι πολύ πιθανό να τη χάσει. Επίσης, την επόμενη

χρονιά με την υποβολή της δήλωσης του, ακόμα και αν θυμάται την συγκεκριμένη

απόδειξη, δεν θα είναι σε θέση να επιβεβαιώσει ότι όντως έχει περαστεί στο

σύστημα. Άρα,

Δεν υπάρχει δυνατότητα επιβεβαίωσης της εγκυρότητας των αποδείξεων.

Επίσης η πρόταση αναφέρει ότι «κάθε στοιχείο συναλλαγής που παραλαμβάνεται

από την ΓΓΠΣ θα αποθηκεύεται στην μερίδα του φορολογουμένου και στην μερίδα της

επιχείρησης επηρεάζοντας σύνολα. […] Με την επεξεργασία των στοιχείων για την

επικαιροποίηση των συνόλων, τα στοιχεία θα κρυπτογραφούνται χρησιμοποιώντας ένα

δημόσιο κλειδί (μέθοδος public-private key pair). Το ιδιωτικό κλειδί θα βρίσκεται στην

κατοχή της Αρχής Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα (ΑΠΔΠΧ).»

Οι αποδείξεις με barcode όπως έχουν προταθεί δεν παρέχουν ασφάλεια, άρα ο

οποιοσδήποτε μπορεί να εκδώσει πλαστές αποδείξεις οι οποίες να γίνονται δεκτές

από τις εφορίες.

Ας πούμε, λοιπόν, ότι κάποιος θέλει να «φουσκώσει» μια απόδειξη με barcode

από ένα κατάστημα π.χ. το ΑΒΓΔ. Έρχεται η απόδειξη από το ΑΒΓΔ (π.χ. για 100€)

και καταχωρείται. Μετά κωδικοποιείται οπότε το σύστημα δεν έχει πλέον πρόσβαση

στα στοιχεία. Κάποια στιγμή αργότερα (π.χ. μετά το τρίμηνο για να είναι σίγουρος

ότι θα έχει γίνει η δήλωση από το κατάστημα), έρχεται η απόδειξη του πελάτη (ας

πούμε για 1000€), οπότε μπαίνει στον δικό του λογαριασμό. Πως γίνεται τώρα η

αντιπαράθεση;

Ας πούμε όμως ότι με κάποιο μαγικό τρόπο στο τέλος της χρονιάς εντοπίζεται μια

διαφορά 900€ στο ΑΒΓΔ. Τι γίνεται τότε; Δεν γνωρίζουμε ποιοι κωδικοί είχαν

συναλλαγές με το ΑΒΓΔ για να τους ξεκλειδώσουμε και να κάνουμε την

αντιπαράθεση. Άρα,

Δεν υπάρχει δυνατότητα αντιπαραβολής των στοιχείων.

Η πρόταση δείχνει μεγάλο ενδιαφέρον για την διασφάλιση των ιδιωτικών

δεδομένων των πολιτών, αλλά στην πράξη μάλλον το αντίθετο πετυχαίνει. Η

πρόταση καθιερώνει ένα κωδικό συναλλαγών ο οποίος θα χρησιμοποιείται ώστε οι

συναλλαγές που κατατίθενται κατευθείαν από τα καταστήματα να «χρεώνονται» στον

σωστό φορολογούμενο. Αναφέρει δε: «Ο κωδικός αυτός δεν θα είναι ο ΑΦΜ για

λόγους προστασίας της ιδιωτικότητας της συναλλαγής.»

Μα το πρόβλημα δεν έγκειται στη χρήση του ΑΦΜ, αλλά στην χρήση

ΟΠΟΙΟΥΔΗΠΟΤΕ μοναδικού αριθμού για την παρακολούθηση των αγορών του

κάθε πολίτη.

Επίσης με την ΠΡΩΤΗ χρήση μιας fidelity card, το μαγαζί θα δημιουργήσει μια

διαχρονική σχέση των προσωπικών στοιχείων του πολίτη και του κωδικού. Άρα

ακόμα και αν στο μέλλον αποφασίσει να καταργήσει τη fidelity card, το μαγαζί θα

μπορεί να παρακολουθεί τις αγορές του μέσω του αριθμού της εφορίας. Τα super

market πληρώνουν ΛΕΦΤΑ για το προνόμιο αυτό [2] γιατί δεν μπορούν να

υποχρεώσουν τους πελάτες τους να χρησιμοποιούν fidelity cards. Μια επίπτωση της

πρότασης θα είναι να τους δώσει δώρο αυτή τη δυνατότητα. Είναι, λοιπόν, ειρωνικό

ότι ενώ η πρόταση δεν επιτρέπει την αντιπαράθεση των στοιχείων αγορών από

τις εφορίες, χαρίζει αυτή τη δυνατότητα στα super market.

Πέρα, όμως, από τις fidelity cards, κάθε πολίτης έχει μαζί του μια σειρά από

μοναδικούς κωδικούς (ΑΦΜ, ΑΜΚΑ, αριθμός ταυτότητας, πιστωτικές κάρτες, κλπ.).

Αν η εισαγωγή του κωδικού επιτρέψει την σύνδεση μερικώς ή ολικώς αυτών των

κωδικών, τότε η προσωπική ζωή του κάθε πολίτη θα γίνει ανοικτό βιβλίο.

Αλλά και η προτεινόμενη κωδικοποίηση των στοιχείων για την διαφύλαξη της

ασφάλειας των στοιχείων των συναλλαγών έχει ατέλειες. Αναφέρεται: «Τα στοιχεία

θα φυλάσσονται στη βάση της ΓΓΠΣ κρυπτογραφημένα και σε περίπτωση ελέγχου θα

μπορούν να αποκρυπτογραφηθούν με τη συνεργασία και την επίβλεψη της ΑΠΔΠΧ.»

Αυτό προϋποθέτει την ΑΣΦΑΛΗ τήρηση κωδικών για όλα τα φυσικά και νομικά

πρόσωπα στην Ελλάδα από την ΑΠΔΠΧ και την δημιουργία συστήματος αιτήσεως

αυτών των κωδικών από την ΑΠΔΠΧ. Η τεχνική αυτή λέγεται key-escrow και είχε

προταθεί στις ΗΠΑ πριν 14 περίπου χρόνια σαν την τεχνολογία που θα επέτρεπε την

ασφαλή κωδικοποίηση των τηλεπικοινωνιών διατηρώντας όμως την δυνατότητα των

διωκτικών αρχών για επιλεκτικές παρακολουθήσεις (wiretaps). Η προσπάθεια αυτή

εγκαταλείφθηκε λόγω προβλημάτων ασφάλειας-λειτουργικότητας. [3]

Ενδεικτικά θα αναφέρω δύο αδυναμίες του συστήματος.

α) Από τη στιγμή που τα δεδομένα περνάνε ξεκλείδωτα (cleartext) από το

σύστημα, είναι προφανές ότι κάποιος κακόβουλος μπορεί να κρατάει

αντίγραφο πριν την κωδικοποίηση, δημιουργώντας μια παράλληλη βάση

δεδομένων που να μην ελέγχεται από την ΑΠΔΠΧ. Αν αυτό φαίνεται

απίθανο, αρκεί να αναφέρουμε ότι αυτή ήταν η τεχνική που χρησιμοποιήθηκε

για τις περίφημες υποκλοπές της Vodafone. [4]

β) Αν κάποια στιγμή η εφορία ζητήσει το ιδιωτικό κλειδί που αντιστοιχεί σε ένα

πολίτη και η ΑΠΔΠΧ τον παραδώσει, τότε η εφορία θα έχει πρόσβαση σε

ΟΛΕΣ τις συναλλαγές (ακόμα και τις μελλοντικές) αυτού του ατόμου.

Ούτως ή άλλως δεν καταλαβαίνω τι προσπαθεί να κάνει αυτό το σύστημα.

Υπάρχει φόβος ότι κάποιος θα κλέψει τη βάση με τα στοιχεία αγορών, ενώ τα

υπόλοιπα φορολογικά στοιχεία είναι ξεκλείδωτα; Άλλο ένα παράδειγμα, λοιπόν, μιας

λύσης που απλά περιγράφεται χωρίς να υπάρχει αποτύπωση των απαιτήσεων.

Το υπάρχον σύστημα συλλογής έντυπων αποδείξεων όντως συγκεντρώνει πολλές

από αυτές τις πληροφορίες, αλλά αυτές αποθηκεύονται στις εφορίες σε μορφή που

αναγκάζει τον «κακό» να καταναλώσει πολλή προσπάθεια χωρίς να έχει μεγάλες

πιθανότητες να πιάσει λαβράκι. Με την μεταφορά όλης αυτής της πληροφορίας σε

ένα πληροφοριακό σύστημα τίθεται σε κίνδυνο η προσωπική ζωή των πολιτών

χωρίς να υπάρχει αντίστοιχο όφελος. Οι σημαντικές ελλείψεις της πρότασης σχετικά

με την ασφάλεια των προσωπικών δεδομένων με ανησυχεί ακόμα περισσότερο.

3. Προσδιορισμός εγκυρότητας παραστατικών

Ας επιστρέψουμε στις αρχικές μας παρατηρήσεις σχετικά με τις απαιτήσεις του

συστήματος, δηλαδή την πιστοποίηση των παραστατικών και την αντιπαράθεση των

εγγραφών.

Η κυκλοφορία πλαστών παραστατικών (τιμολογίων και αποδείξεων) είναι ένα

μεγάλο πρόβλημα στην Ελληνική αγορά. Με την μηχανογράφηση των εταιριών

δόθηκε η δυνατότητα έκδοσης στοιχείων χωρίς θεώρηση (Νόμος 3052/2002)

διευκολύνοντας κατά πολύ την έκδοση πλαστών παραστατικών.

Τα αθεώρητα παραστατικά φέρουν στο κάτω μέρος της σελίδας σε ξεχωριστή

γραμμή ψηφιακή θεώρηση όλων των εκτυπώσιμων χαρακτήρων του παραστατικού

μαζί με κάποια άλλα στοιχεία (ώρα, ημερομηνία, συνολικός αριθμός παραστατικών

της ημέρας κλπ.). Η ψηφιακή θεώρηση (στην πραγματικότητα ένα hash σύμφωνα με

το πρότυπο SHA-1) μήκους 40 αλφαριθμητικών χαρακτήρων παράγεται από μια

ειδική μηχανή που ονομάζεται Ειδική Ασφαλής Φορολογική Διάταξη Σήμανσης

Στοιχείων (ΕΑΦΔΣΣ).

Η σχεδίαση του συστήματος είναι τέτοια ώστε απαιτείται η συνδρομή του εκδότη

για την επιβεβαίωση των στοιχείων του παραστατικού. Ο εκλεκτής που έχει στα

χέρια του ένα έντυπο παραστατικό ζητάει από τον εκδότη ψηφιακό αντίγραφο του

παραστατικού το οποίο πρέπει να έχει την ίδια ψηφιακή θεώρηση με αυτή που

βρίσκεται στο έντυπο παραστατικό. Στη συνέχεια ο ελεγκτής αντιπαραβάλλει τα

στοιχεία του έντυπου παραστατικού με αυτά του ψηφιακού παραστατικού.

Από τα παραπάνω είναι φανερό ότι κύριος στόχος είναι η διευκόλυνση των

έλέγχων των βιβλίων εταιριών από την εφορία. Αντίθετα, ο αποδέκτης ενός

τυπωμένου παραστατικού δεν έχει την δυνατότητα επιβεβαίωσης των στοιχείων

του. Αυτό γιατί θα πρέπει να εισάγει όλα τα στοιχεία συμπεριλαμβανομένης και της

ψηφιακής θεώρησης για την επιβεβαίωση της εγκυρότητας του παραστατικού. Αυτό

είναι αδύνατο γιατί (α) δεν είναι τυποποιημένη η μορφή των στοιχείων (σειρά, θέση

στην σελίδα, κενά κλπ.) του εγγράφου, αλλά και (β) δεν είναι δυνατό να

προσδιοριστεί αν η επιβεβαίωση είναι αυτή που υπολόγισε η ΕΑΦΔΣΣ.

Για τους παραπάνω λόγους η καθιέρωση αθεώρητων παραστατικών διευκολύνει

την έκδοση πλαστών ή ανακριβών παραστατικών μια και ο εκδότης μπορεί να

τυπώσει μια τυχαία σειρά χαρακτήρων στη θέση της ψηφιακής θεώρησης

γνωρίζοντας ότι ο αποδέκτης δεν θα μπορεί να την χρησιμοποιήσει για να

επιβεβαιώσει τα στοιχεία του παραστατικού.

Προτείνουμε, λοιπόν, την αναγραφή στοιχείων στα έντυπα παραστατικά με τρόπο

ο οποίος να επιτρέπει την άμεση εισαγωγή τους σε υπολογιστή. Με τον τρόπο αυτό ο

αποδέκτης ενός παραστατικού θα μπορεί να επιβεβαιώνει την εγκυρότητα των

διαφόρων παραμέτρων του παραστατικού.

α) Επιβεβαίωση στοιχείων εκδότη

Με την παραλαβή ενός παραστατικού το πρώτο πράγμα που θέλουμε να

εξακριβώσουμε είναι αν ο εκδότης είναι πραγματικός (δηλαδή ότι το ΑΦΜ που ανα-

γράφεται στο παραστατικό είναι πραγματικό και ότι αντιστοιχεί στην επιχείρηση που

το έχει εκδώσει).

Αυτό μπορεί να πραγματοποιηθεί πολύ εύκολα με την υποχρεωτική αναγραφή

των στοιχείων του εκδότη (επωνυμία, διεύθυνση, ΑΦΜ) σε μορφή barcode και την

δημιουργία ενός web site το οποίο θα απαντάει ΝΑΙ/ΟΧΙ σχετικά με το αν τα

στοιχεία της επιχείρησης αντιστοιχούν στο ΑΦΜ. Αυτό θα θέσει οριστικό τέλος στην

έκδοση παραστατικών με τυχαία στοιχεία.

Ο λόγος που προτείνεται αυτή η μεθοδολογία είναι ότι δεν θέλουμε να

δημοσιεύονται καταστάσεις με τα στοιχεία φυσικών ή νομικών προσώπων γιατί αυτό

αφενός έρχεται σε αντίθεση με την αρχή της διαφύλαξης των προσωπικών στοιχείων

των φυσικών προσώπων αλλά για να αποφύγουμε την κακόβουλη χρήση αυτών των

πληροφοριών. Το web site απλά επιβεβαιώνει ότι τα στοιχεία είναι σωστά ώστε να

είναι δύσκολο να χρησιμοποιηθεί για την άντληση πληροφοριών σχετικά με τα

στοιχεία φυσικών ή μη προσώπων.

Αυτό το barcode μπορεί μάλιστα να τυπώνεται σε αυτοκόλλητες ετικέτες ώστε να

μπορεί να επικολλάται και σε μη-μηχανογραφημένα παραστατικά. Σε αυτή την

κατηγορία παραστατικών το barcode μπορεί να αντικαταστήσει την φορολογική

σφραγίδα της επιχείρησης.

β) Επιβεβαίωση στοιχείων παραστατικού

Υπάρχουν δύο τεχνικές για την επιβεβαίωση των στοιχείων ενός παραστατικού.

(α) να υπάρχει αντίγραφο του παραστατικού σε κάποιο ιστοχώρο της εμπιστοσύνης

μας (π.χ. στο Taxisnet) ή (β) να υπάρχει ψηφιακή υπογραφή από κάποιον τρίτο που

να είναι της εμπιστοσύνης μας. Και στις δύο περιπτώσεις ο αποδέκτης πρέπει να

προβεί και σε αντιπαραβολή των έντυπων στοιχείων και των ψηφιακών. Αντίθετα με

την τεχνική που χρησιμοποιεί η ΕΑΦΔΣΣ εμείς δεν απαιτούμε να γίνει επιβεβαίωση

σε όλα τα στοιχεία αλλά σε μια περίληψη στοιχείων σε τυποποιημένη μορφή (π.χ

εκδότης, αποδέκτης, αξία, ΦΠΑ κλπ). Η περίληψη αυτή μπορεί να απεικονιστεί με

διδιάστατους barcodes (2dBC) σύμφωνα με ένα ανοικτό πρότυπο όπως το Datamatrix

(ISO/IEC 16022:2006) ή το QR Code [5] (ISO/IEC18004) το οποίο μπορεί να

παραστήσει πάνω από 500 αλφαριθμητικούς χαρακτήρες σε ένα χώρο διαστάσεων 2

cm2 (μεγαλύτεροι σε εμβαδόν barcodes μπορούν να παραστήσουν πληροφορία μέχρι

4000 χαρακτήρες). Υπάρχουν προγράμματα Open Source για την δημιουργία και

ανάγνωση 2dBC.

Φάση 1: Επιβεβαίωση στοιχείων παραστατικών

Στην περίπτωση της επιβεβαίωσης μέσω ιστοχώρου, ο εκδότης είναι

υποχρεωμένος να υποβάλει την περίληψη στον ιστόχωρο κατά την έκδοση του

παραστατικού. Ο παραλήπτης του παραστατικού μεταφέρει την περίληψη που είναι

κωδικοποιημένη στον 2dBC σε κάποιο υπολογιστή και την αντιπαραβάλει με τις

πληροφορίες που αναγράφονται στο παραστατικό. Μετά αποστέλλει την περίληψη

στον ιστόχωρο και λαμβάνει απάντηση ΝΑΙ/ΟΧΙ ανάλογα με το αν η περίληψη είναι

αυτή που μεταφέρθηκε κατά την έκδοση του παραστατικού.

Για επιβεβαίωση χωρίς σύνδεση on-line ενδείκνυται η χρήση ψηφιακών

υπογραφών. Σε αυτή την περίπτωση μια ασφαλής μηχανή τύπου ΕΑΦΔΣΣ υπογράφει

ψηφιακά την περίληψη (εναλλακτικά μπορεί η ψηφιακή υπογραφή να υπολογίζεται

από τον ιστόχωρο που περιγράψαμε στην προηγούμενη περίπτωση). Η περίληψη και

η ψηφιακή υπογραφή κωδικοποιούνται σε μορφή 2dBC και τυπώνονται πάνω στο

παραστατικό. Κατά την φάση της επιβεβαίωσης ο αποδέκτης του παραστατικού

μεταφέρει τον 2dBC στον υπολογιστή όπου επιβεβαιώνεται η ψηφιακή υπογραφή και

εμφανίζονται στην οθόνη τα στοιχεία του παραστατικού όπως αυτά είναι

αποθηκευμένα στον 2dBC. Κατόπιν πραγματοποιείται αντιπαράθεση των ψηφιακών

με τις έντυπες πληροφορίες.

Φάση 2: Επιβεβαίωση παραστατικών που εκδίδονται μέσω Taxis.

Το ίδιο το Taxis εκδίδει στοιχεία (όπως π.χ. φορολογική ενημερότητα, απόδειξη

υποβολής δήλωσης ΦΠΑ κλπ) τα οποία και αυτά μπορούν να φέρουν 2dBC για την

εύκολη επιβεβαίωση της εγκυρότητας τους.

Φάση 3: Δυνατότητα μεταφοράς στοιχείων 2dBC μέσω κινητών τηλεφώνων.

Ήδη είναι δυνατόν να μεταφερθούν 2dBC μέσω κινητού τηλεφώνου με την χρήση

MMS. Δηλαδή ο χρήστης φωτογραφίζει το 2dBC και αποστέλλει στην φωτογραφία

σαν email ή MMS. Στην παρακάτω φωτογραφία βλέπουμε μια διαφήμιση [6] με ένα

2dBC που παριστά ένα URL.

Στη δική μας περίπτωση, ο πολίτης ο οποίος δεν διαθέτει μηχάνημα ανάγνωσης

2dBC μπορεί να αποστέλλει τον 2dBC σε μορφή φωτογραφίας σε εξυπηρετητή του

Taxis (ή κάποιας συνεργαζόμενης εταιρίας) και να λαμβάνει πίσω την επιβεβαίωση.

Επίσης χρησιμοποιώντας ελεύθερο λογισμικό όπως το zxing [7] ένα κινητό υψηλών

προδιαγραφών ή ένας υπολογιστής με κάμερα μπορούν να πραγματοποιήσουν την

ίδια επεξεργασία χωρίς την ανάγκη επικοινωνίας με άλλο εξυπηρετητή.

Φάση 4: Δυνατότητα ενημέρωσης βιβλίων on-line

Τελικός στόχος είναι η ενημέρωση των βιβλίων του αποδέκτη του παραστατικού

από το Taxis. Δηλαδή με την αποστολή του 2dBC και την παραλαβή της

επιβεβαίωσης εγκυρότητας, ο πολίτης θα γνωρίζει ότι έχουν ενημερωθεί και τα

βιβλία του αυτόματα (βιβλίο εξόδων, ή παγίων, ΦΠΑ κλπ).

γ) Παρατηρήσεις

1) Αντιπαραβολή στοιχείων

Θεωρώντας ότι ένα παραστατικό περιλαμβάνει στοιχεία σε δύο μορφές – μορφή

αναγνώσιμη από τον χρήστη (human readable) και μορφή αναγνώσιμη από υπολογι-

στή (machine readable) – η επιβεβαίωση των στοιχείων ενός έντυπου παραστατικού

περιλαμβάνει δύο βήματα: (α) επιβεβαίωση ότι τα στοιχεία αντιστοιχούν στην

ψηφιακή υπογραφή και (β) αντιπαραβολή των δύο μορφών στοιχείων ώστε να

είμαστε σίγουροι ότι αυτά που διάβασε ο υπολογιστής είναι ίδια με αυτά που

διαβάζει ο χρήστης (π.χ. ότι η τιμή που αναγράφεται στο τιμολόγιο είναι ίδια με αυτή

που περιλαμβάνεται στο barcode).

Αυτό γίνεται με την εκτύπωση των στοιχείων που μεταβιβάστηκαν στον

υπολογιστή ώστε να μπορεί ο χρήστης να κάνει την αντιπαραβολή. Άρα σε αυτή την

περίπτωση ενώ αυτό που ζητάμε από το σύστημα είναι μια απάντηση ΝΑΙ/ΟΧΙ

(ψηφιακή υπογραφή έγκυρη ή όχι) πρέπει να φροντίσουμε να στείλουμε στον χρήστη

αντίγραφό του κειμένου που διαβάσαμε από τον barcode.

Υπάρχει φυσικά η δυνατότητα χρήσης χαρακτήρων που να είναι αναγνώσιμοι

από τον άνθρωπο και από μηχανή αλλά αυτό προϋποθέτει αυστηρές προδιαγραφές

για την μορφολογία του κάθε παραστατικού (ύπαρξη tags κλπ) το οποίο κατά την

γνώμη του γράφοντος θα κάνει την υλοποίηση ανέφικτη.

2) Διαχείριση Κλείδων (key management)

Ο έλεγχος των ψηφιακών υπογραφών προϋποθέτει πρόσβαση στις δημόσιες

κλείδες (public keys) που αντιστοιχούν στις ιδιωτικές κλείδες (private keys) που

χρησιμοποιούνται για την δημιουργία των ψηφιακών υπογραφών. Άρα θα πρέπει να

λειτουργεί βάση δεδομένων και certification authority (CA). Στις περιπτώσεις που η

επιβεβαίωση της ψηφιακής υπογραφής γίνεται από συστήματα του Taxis η διανομή

των κλείδων μπορεί να πραγματοποιείται εσωτερικά χωρίς μεγάλη δυσκολία (μια και

αφορά κλείδες που έχουν δημιουργηθεί από το Taxis για την δική του χρήση).

Το πρόβλημα γίνεται πιο σύνθετο στις περιπτώσεις που η επιβεβαίωση πραγματο-

ποιείται από τους φορολογούμενους. Δεδομένου δε ότι η απαιτούμενη υποδομή

θυμίζει αρκετά PKI (public key infrastructure) αυτό θα μπορούσε να αποτελέσει

αυτόνομο πρόγραμμα το οποίο θα έχει πολλά πλεονεκτήματα για το κράτος και την

οικονομία. Αυτό μπορεί να αποτελέσει θέμα ξεχωριστής μελέτης.

3) Αποδοχή από το κοινό

Η δυνατότητα αυτοματοποίησης πρέπει να παρέχει διευκολύνσεις στον χρήστη

χωρίς να δημιουργεί αύξηση των υποχρεώσεων του ή της δυνατότητας της εφορίας

να κάνει micro-manage τις δραστηριότητες του. Για παράδειγμα, στη χώρα μας

καλώς ή κακώς γίνεται εκτεταμένη χρήση πίστωσης (με μεταχρονολογημένες

επιταγές, συναλλαγματικές, κλπ.). Επίσης οι πληρωμές μπορεί να γίνονται σε άτακτα

χρονικά διαστήματα (π.χ. μια μεγάλη πληρωμή στο τέλος μιας υλοποίησης που

μπορεί να έχει διάρκεια μηνών). Ένα σύστημα που αγνοεί αυτή τη πραγματικότητα

και π.χ. απαιτεί την άμεση απόδοση εισπραττόμενου ΦΠΑ θα δημιουργήσει αφόρητα

προβλήματα σε αυτούς που επιθυμούν να ενταχθούν.)

Είναι, λοιπόν, απαραίτητο να πραγματοποιηθούν μελέτες χρήσης του συστήματος

από πραγματικούς χρήστες ώστε να προσδιοριστούν τα προβλήματα που σίγουρα θα

προκύψουν με την εφαρμογή του. Με τον τρόπο αυτό θα διευκολυνθεί η αποδοχή του

συστήματος από τους πολίτες.

4. Συμπεράσματα

Το μεγάλο λάθος της πρότασης του Υπουργείου ήταν το ότι δεν βασίστηκε σε

συγκεκριμένες απαιτήσεις. Σε αυτό το έγγραφο είδαμε πως μπορούμε να σχεδιά-

σουμε ένα σύστημα το οποίο πληρεί τις απαιτήσεις που θέσαμε στην αρχή, αποφεύ-

γοντας προβλήματα ασφάλειας και προστασίας προσωπικών στοιχείων των φορολο-

γούμενων.

Άρα το πρόβλημα δεν είναι η καθ’ εαυτή συλλογή των αποδείξεων, αλλά ο

προσδιορισμός και η ικανοποίηση σαφών απαιτήσεων σχετικά με το τι περιμένουμε

από το σύστημα.

Η πρόταση αυτή βασίστηκε σε απαιτήσεις που προσδιορίσαμε σαν εξωτερικοί

παρατηρητές του συστήματος. Είναι σημαντικό να χρησιμοποιηθεί η τεχνογνωσία

του Υπουργείου και της ΓΓΠΣ ώστε να καθοριστούν και άλλες απαιτήσεις με στόχο

την δημιουργία ενός συστήματος εποπτείας αγορών το οποίο να καλύπτει σε μεγάλο

βαθμό τις ανάγκες των εφοριών και της ΓΓΠΣ.

[1] Προφανείς για τον γράφοντα. Είμαι σίγουρος ότι το προσωπικό του Υπουργείου θα έχει ακόμα

καλύτερες και τεκμηριωμένες απαιτήσεις τις οποίες όμως δεν έχουν υποβάλει στην διαβούλευση.

[2] Π.χ. προσφορές του τύπου «με 300 πόντους παίρνετε 5€ δώρο» ή 20% έκπτωση στα κρασιά για τους

κατόχους της κάρτας του καταστήματος.

[3] http://www.schneier.com/paper-key-escrow.html

[4] “The Athens Affair,” by V. Prevelakis and D. Spinellis, http://www.spectrum.ieee.org/jul07/5280

[5] http://www.denso-wave.com/qrcode/qrstandard-e.html

[6] http://www.inmovilmedia.com/images/barcodes3.jpg

[7] http://code.google.com/p/zxing

Τα αδιέξοδα και η Δημοκρατία

Ειδικά τον τελευταίο καιρό ακούμε πολύ συχνά το κοινότυπο ότι στη Δημοκρατία δεν υπάρχει αδιέξοδο. Αυτοί δε που το λένε μου φαίνεται ότι δεν καταλαβαίνουν την πραγματική σημασία αυτής της φράσης και την επικαλούνται σαν δικαιολογία για να συνεχίσουμε όπως και πριν (business as usual).

Όμως το παρόν σύστημα είναι φανερό ότι έχει καταλήξει σε αδιέξοδο. Αυτό φαίνεται και από όλες αυτές τις συζητήσεις περί τέλους εποχής, περί αλλαγής σκηνικού, περί της αναξιοπιστίας και της αναποτελεσματικότητας της πολιτικής ηγεσίας του τόπου κλπ.

Με αυτό το δεδομένο η φράση για την δημοκρατία και το αδιέξοδο παίρνει μια διαφορετική μορφή, δηλαδή ότι δεδομένου του ότι έχουμε καταλήξει σε αδιέξοδο είναι προφανές ότι δεν έχουμε δημοκρατία.

Το υπάρχον σύστημα στηρίζεται στη θεώρηση ότι η πολιτική τάξη είναι σε θέση να γνωρίζει καλύτερα τα πράγματα της χώρας από τους πολίτες και ως εκ τούτου χρειάζεται αραιά και που την λαϊκή έγκριση. Κάθε 3-4 χρόνια λοιπόν καλούνται οι πολίτες να δηλώσουν ποιο είναι το αγαπημένο τους κόμμα. Με βάση αυτή την επιλογή και μόνο, ο λαός δίνει λευκή επιταγή στο κόμμα που έχει την πλειοψηφία στη βουλή να πάρει όποια απόφαση θέλει και να αναλάβει όποια δέσμευση κρίνει αναγκαία εξ ονόματος όλης της χώρας.

Μεγάλα εθνικά ζητήματα όπως η ένταξη της χώρας μας στην Ευρωπαϊκή Ένωση, το σύμφωνο του Maastricht (Ευρώ), το σύμφωνο της Λισσαβόνας (Ευρωπαϊκό Σύνταγμα) και τελευταία η ένταξη της χώρας μας στο πακέτο «σωτηρίας» της ΕΕ και του ΔΝΤ, νομιμοποιούνται αποκλειστικά από την επιλογή αυτή του λαού, τη λεγόμενη «λαϊκή εντολή».

Για να μην έχουμε μάλιστα και προβλήματα με αυτή την εντολή, ο εκλογικός μας νόμος είναι κομμένος-ραμμένος ώστε το πρώτο κόμμα να έχει σχεδόν εγγυημένη πλειοψηφία εδρών στο κοινοβούλιο.

Είναι, λοιπόν, σαν να με ρωτήσει κάποιος να του πω ποιο είναι το αγαπημένο μου χρώμα και βάση αυτή την απάντηση να αποφασίζει τα πάντα για μένα για τα επόμενα τέσσερα χρόνια. Αποφάσεις όπως αν θα παντρευτώ, ποια θα παντρευτώ, τι αυτοκίνητο θα πάρω, τι δουλειά θα κάνω, αν θα βάλω το σπίτι μου υποθήκη για να πάρω δάνειο από την τράπεζα, ακόμα και ποιος άλλος θα μένει στο σπίτι μου.

Αν αυτό είναι Δημοκρατία, τότε έχουμε κάποιο βασικό πρόβλημα στον ορισμό της έννοιας. Σίγουρα πάντως αυτό το τερατούργημα δεν έχει καμία σχέση με την έννοια της Δημοκρατίας στην αρχαία Αθήνα με την οποία μάλιστα έχουμε εθνικό κόλλημα.

Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι το παρόν σύστημα είναι προτιμότερο από το να μας διαφεντεύει κάποιος αυτοδιόριστος εθνοσωτήρας, αλλά αυτό δεν το κάνει ούτε βέλτιστο ούτε δημοκρατικό. Αποτελεί μια συμφωνία του λαού με το διάβολο που συνοψίζεται στο «θα σε αφήνω να κάνεις ότι θέλεις, αρκεί να μου δίνεις αρκετά λεφτά.»

Πράγματι όσο μπορούσαμε να βρίσκουμε λεφτά με διάφορους τρόπους (δανεισμός, πληθωρισμός, οικονομική βοήθεια από τους εταίρους της ΕΕ κλπ) η συμφωνία δούλεψε μια χαρά, χωρίς ο λαός να καταλαβαίνει ότι το βαρέλι έχει πάτο.

Τώρα, λοιπόν, που πατώσαμε ο λαός θυμώνει γιατί αισθάνεται προδομένος από το πολιτικό σύστημα.

Οργή λαού, φωνή Θεού

Και όταν ο λαός αισθανθεί ότι έχει χάσει την δυνατότητα να επηρεάζει την τύχη του, τότε οργίζεται και η άρχουσα τάξη πανικοβάλλεται. Είναι πολύ εύκολο να καταφύγουμε στην βίαιη καταστολή, αλλά αυτό απλά θα αποκλείσει άλλη μια διέξοδο εκτόνωσης της οργής ώστε τελικά να οδηγηθεί η χώρα σε εξέγερση.

Είναι κοινότυπο και μάλλον αφελές να λέμε ότι όλοι οι πολιτικοί είναι ίδιοι. Μα εμείς θέσαμε τις προδιαγραφές για τους πολιτικούς μας και όσοι δεν μας άρεσαν τους μαυρίσαμε. Άνθρωποι που με κάθε ευκαιρία έβγαιναν στα κανάλια και τις εφημερίδες και κρούανε τον κώδωνα του κινδύνου τους χαρακτηρίζαμε γραφικούς και τους αγνοούσαμε. Ακόμα και τώρα που οι προφήτες αυτοί απεδείχθησαν σωστοί (ίσως και αισιόδοξοι), ακόμα και τώρα τους αγνοούμε και καταφεύγουμε στα γνωστά πρόσωπα με την ελπίδα ότι με κάποιο θαύμα θα γυρίσουμε πίσω το ρολόι στην παλιά ανέμελη εποχή της δεκαετίας του 80.

Αυτό, όμως, πρέπει να το ξεχάσουμε. Πρέπει επιτέλους να ενηλικιωθούμε και να αναλάβουμε σαν λαός την ευθύνη των πράξεων μας. Αυτό πρέπει να γίνει αφαιρώντας το δικαίωμα (αλλά και την ευθύνη) των εθνικών αποφάσεων από τους πολιτικούς. Πρέπει να επιστρέψουμε στον αρχικό ορισμό της δημοκρατίας που απαιτούσε από το σύνολο των πολιτών να συμμετέχει στα κοινά. Δεν λέω ότι πρέπει να γίνεται δημοψήφισμα για κάθε απόφαση, αλλά για τα εθνικά θέματα θα πρέπει να είναι υποχρεωτικό.

Το δημοψήφισμα προβλέπεται από το υπάρχον σύνταγμα, αλλά με τέτοιο τρόπο που να αποτελεί κοροϊδία. Προϋποθέτει την συγκέντρωση μεγάλου αριθμού υπογραφών αφήνοντας όμως στην κυβέρνηση να αποφασίσει για το αν οι υπογραφές που συγκεντρώθηκαν είναι πραγματικές. Άρα άμα δεν αρέσει το ερώτημα στην κυβέρνηση μπορεί κάλλιστα να αποφασίσει ότι δεν μαζεύτηκαν αρκετές «έγκυρες» υπογραφές και να αγνοήσει το αίτημα. Αυτό έγινε για το θέμα της αναγραφής του θρησκεύματος στις αστυνομικές ταυτότητες. Αλλά ακόμα κι αν εγκριθεί το δημοψήφισμα και ο λαός αποφασίσει υπέρ του ερωτήματος, η κυβέρνηση διατηρεί το δικαίωμα να μην εφαρμόσει το λαϊκό αίτημα.

Έλεος! Αυτό είναι δημοκρατία; Προσωπικά, ακολουθώντας την αρχή του όσο λιγότερες πληροφορίες καταγράφονται από το κράτος, τόσο το καλύτερο, θα ψήφιζα κατά της αναγραφής του θρησκεύματος στις ταυτότητες. Αλλά εφόσον ένα σημαντικό μέρος του λαού ζήτησε να γίνει δημοψήφισμα, ΑΠΑΙΤΩ να γίνει. Και αν η πλειοψηφία το εγκρίνει, ΑΠΑΙΤΩ να πραγματοποιηθεί.

Θέλει, λοιπόν, αλλαγή το σύνταγμα ώστε να αποκτήσει το δημοψήφισμα το κύρος που αναλογεί στην άμεση έκφραση της λαϊκής θέλησης. Υπό κανονικές συνθήκες, είναι φανερό, οι πολιτικοί δεν θα επέστρεφαν τέτοια δύναμη στο λαό. Οι παρούσες συνθήκες όμως δεν θεωρούνται ούτε κατά διάνοια κανονικές. Η σταθερότητα της χώρας και του πολιτεύματος αμφισβητείται καθημερινά στα εθνικά και διεθνή ΜΜΕ. Ας μη ξεχνάμε ότι και η πρόσφατη λαϊκή εντολή για την παρούσα κυβέρνηση δεν δόθηκε με τα σημερινά δεδομένα. Οι προεκλογικές εξαγγελίες μιλούσαν για βελτίωση των συνθηκών όχι για την καταβαράθρωσή τους. Ο λαός καλείται να κάνει θυσίες αλλά η κεντρική εξουσία ψάχνει για το πως μπορεί να βρει χρήματα ώστε να συνεχίζει να ξοδεύει όπως και τα προηγούμενα χρόνια. Τελευταίο παράδειγμα η αναζήτηση εσόδων μέσω λογαριασμών της ΔΕΗ για την χρηματοδότηση ειδικών λογαριασμών για τους τελωνιακούς. Δηλαδή αντί να εντάξει αυτά τα έξοδα στον τακτικό προϋπολογισμό υποχρεούμενη παράλληλα να τα μειώσει ή να τα καταργήσει, η κυβέρνηση μας τα χρεώνει μέσω ΔΕΗ ώστε να μην φαίνονται στον προϋπολογισμό.

Ο πολίτης που αντιλαμβάνεται την κοροϊδία και την υποκρισία της κεντρικής εξουσίας ή κατεβαίνει στους δρόμους καταφεύγοντας στη βία, ή αποστασιοποιείται από τα κοινά. Και οι δύο επιλογές βλάπτουν την δημοκρατία και οδηγούν στην αποσταθεροποίηση και στο χάος. Αυτό γιατί οι πολίτες που έχουν οδηγηθεί στην αδιαφορία δεν θα τρέξουν να στηρίξουν το καθεστώς όταν αυτό απειληθεί από βίαιες ενέργειες.

Είναι, λοιπόν, άμεση η ανάγκη επαναδραστηριοποίησης ΟΛΩΝ των πολιτών στα κοινά. Κατά τη γνώμη μου ο μόνος τρόπος για την επίτευξη αυτού του στόχου είναι η χρήση του δημοψηφίσματος. Απαραίτητη προϋπόθεση είναι φυσικά η απλοποίηση των κριτηρίων για την διενέργεια δημοψηφισμάτων και η υποχρεωτική εφαρμογή των αποφάσεων που λαμβάνονται μέσω αυτών.

Όσον αφορά το κόστος ενός τέτοιου εγχειρήματος, θα παρατηρήσω ότι δημοψηφίσματα με την προτεινόμενη μορφή εφαρμόζονται ήδη σε άλλες χώρες (π.χ. Ελβετία) ενώ η πρόοδος της τεχνολογίας επιτρέπει την δραστική μείωση του κόστους. Όταν η εφορία μας απειλεί ότι από του χρόνου θα πρέπει όλοι υποχρεωτικά να υποβάλουμε τις φορολογικές μας δηλώσεις μέσω του Internet, σίγουρα υπάρχει η τεχνολογική δυνατότητα να μας ρωτήσει και αν συμφωνούμε.

Βασίλης Πρεβελάκης

Πλάκα 9/5/2010

Το Κράτος αποτελεί τροχοπέδη για την οικονομία

Όπως και ο υπόλοιπος πληθυσμός της χώρας περίμενα κι εγώ να ακούσω τα μέτρα που θα πάρει η Ελληνική Κυβέρνηση σε συνδυασμό με την Ευρωπαϊκή Ένωση και το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο για την έξοδο της χώρας μας από την δύσκολη κατάσταση που έχουμε οδηγηθεί με τις σπατάλες, την διαφθορά και την αναποτελεσματικότητα (κυρίως) του δημόσιου τομέα.

Απογοητεύτηκα.

Τα μέτρα αυτά μου φέρνουν εικόνες στο μυαλό: του αλκοολικού που ψάχνει απελπισμένα στα ντουλάπια του σπιτιού για καμιά ξεχασμένη μπουκάλα πιοτό, του θεόχοντρου στην ταινία των Monty Python The meaning of Life, που ενώ έχει φάει τα πάντα, δεν μπορεί να αντισταθεί σε ένα τελευταίο σοκολατάκι (its wafer-thin, monsieur) και σκάει η κοιλιά του.

Δεν θα κάνω λαϊκίστικες κριτικές του στυλ ότι το κράτος πάει να φάει τα λεφτά των συνταξιούχων, αλλά θα σταθώ στο ότι το κράτος αρνείται πεισματικά να πάψει να καίει λεφτά σαν να μην υπάρχει αύριο. Διότι (ίσως δυστυχώς), υπάρχει αύριο και τα λεφτά αυτά τρέχουν με 5% επιτόκιο. Και αν δεν κάνουμε κάτι σοβαρό ΣΗΜΕΡΑ, δεν θα μας σώσει ΤΙΠΟΤΑ αύριο.

Τα μέτρα αυτά, ως έχουν, είναι καταστροφικά. Θα οδηγήσουν με μαθηματική ακρίβεια τη χώρα μας σε έναν φαύλο κύκλο ύφεσης με διαρκώς αυξανόμενο εξωτερικό χρέος (και σαν ποσοστό του ΑΕΠ αλλά και σαν απόλυτο μέγεθος).

Πρέπει να το πάρουμε απόφαση. Όπως στο σχολείο που μας έβαζε η δασκάλα να γράψουμε 100 φορές "δεν θα ξανακάνω αταξίες", έτσι και τώρα πρέπει να γράψουμε όχι 100, αλλά ΧΙΛΙΕΣ φορές τη φράση, ΤΟ ΚΡΑΤΟΣ ΕΙΝΑΙ ΤΡΟΧΟΠΕΔΗ.

Συμφωνώ ότι σε κάποια άλλη χώρα, ίσως και σε κάποιο άλλο πλανήτη το κράτος να μην αποτελεί τροχοπέδη, αλλά τον κύριο μοχλό ανάπτυξης και ευημερίας. Όχι όμως σε αυτή τη χώρα. Όχι. Εδώ το κράτος έχει απόλυτο στόχο την δημιουργία κάθε λογής δυσκολιών στην εύρυθμη λειτουργία της χώρας.

Η γραφειοκρατία, που πάει χέρι - χέρι με την διαφθορά, αποτελούν το σήμα κατατεθέν του ελληνικού κράτους. Αυτά και τα πεινασμένα στόματα των πλεοναζόντων δημοσίων υπαλλήλων που ζουν παρασιτικά εις βάρος αυτών που δουλεύουν παραγωγικά (σε ιδιωτικό και δημόσιο τομέα).

Ανακάλυψε η κυβέρνηση ως νέος Κολόμβος τους ελεύθερους επαγγελματίες. Τους ονόμασε κλέφτες και φοροφυγάδες και άρχισε να τους κατηγορεί ότι αυτοί φταίνε για την καταστροφή. "Δεν πληρώνουν φόρους" "Αρνούνται να πληρώσουν τις εισφορές που τους ζητάει το φαλιρισμένο ταμείο τους" ακούμε.

Ας μην κοροϊδευόμαστε, μακάρι να υπήρχε κάποια ομάδα την οποία να μπορούσαμε να αρμέξουμε για να πάρουμε τα χρωστούμενα. Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι λεφτά κλάπηκαν και κατέληξαν μέσω off-shore εταιριών σε κρυφούς λογαριασμούς στο εξωτερικό. Αλλά τα πολλά λεφτά που λείπουν ξοδεύτηκαν από τον Ελληνικό λαό σε σπίτια, Jeep, σκυλάδικα κλπ.

Το να τρέχεις πίσω από κάποιον δυστυχισμένο ελληνάρα υδραυλικό που πραγματοποίησε την εφηβική του φαντασίωση αγοράζοντας με κλεμμένο ΦΠΑ και δανεικά μια 200αρα SLK, είναι χαζό. Γιατί και να τον πιάσεις μόνο τις δόσεις από τα δάνεια θα βρεις.

Δεν διαφωνώ ότι ένα δίκαιο φορολογικό σύστημα είναι αναγκαίο. Αλλά και ένα δίκαιο δικαστικό σύστημα είναι ίσως περισσότερο αναγκαίο. Ένα σύστημα που να μη απαιτεί χρόνια για να βγει μια προφανής απόφαση. Ένα σύστημα που δεν το επιβαρύνεις με βλακώδεις διαδικασίες (π.χ. για να αρθεί η υποθήκη από ένα ακίνητο απαιτείται να πάνε δικηγόροι και των δύο πλευρών σε δικαστή για να βάλει ο μεγαλειότατος μια τζίφρα). Αυτό δε τη στιγμή που μας λείπουν δικαστές και που δίκες παίρνουν δεκαετίες να εκδικαστούν. Αργή δικαιοσύνη είναι ΑΔΙΚΗ δικαιοσύνη. Το φορολογικό λοιπόν μας μάρανε;

Μετά το δίκαιο φορολογικό σύστημα, ακούμε για το δίκαιο ασφαλιστικό. Όταν παίρνεις λεφτά που πλήρωνε κάποιος δεκαετίες και τα δίνεις σε κάποιον άλλο που δεν έδωσε δεκάρα, αυτό δεν είναι δίκαιο, αυτό είναι κλοπή. Θες να βοηθήσεις τους φτωχούς συνταξιούχους; Ποιος θα διαφωνήσει; Αλλά για να είσαι δίκαιος, σωστός και για να έχεις την ευθύνη των πράξεων σου, τη βοήθεια αυτή πρέπει να τη βάλεις στον τακτικό προϋπολογισμό ώστε να μπορούμε να δούμε κι εμείς και αυτοί που μας δανείζουν που πάνε τα χρήματα.

Μου κάνει εντύπωση που φωνάζουν σαν τρελοί στους δρόμους "Να πληρώσουν αυτοί που πήραν τα λεφτά". Μα όλοι μας τα πήραμε τα λεφτά. Ως επί το πλείστον, οι πολιτικοί μας επί δεκαετίες έπαιρναν δανεικά στο όνομα μας και τα μοίραζαν για να εξαγοράσουν την ψήφο μας. Και εμείς τους ανταμείβαμε χαρίζοντας τους την εξουσία όλα αυτά τα χρόνια.

Όταν έχεις μισθούς στο δημόσιο που κατά μέσο όρο είναι ανώτεροι από τους μισθούς του ιδιωτικού τομέα ενώ προσφέρεις γενναιόδωρες παροχές (περιορισμένο ωράριο, διακοπές, επιδόματα, σύνταξη με την 35-ετία ή και συντομότερα), ενώ δεν υπάρχει κανένας μα κανένας έλεγχος (αν είναι ο υπάλληλος στη δουλειά του, αν την κάνει καλά, άμα κλέβει, άμα λαδώνεται κλπ), τότε είναι σίγουρο ότι θα έχεις σπατάλη. Όταν μάλιστα προσλαμβάνεις και όποιον βρεις μπροστά σου και μετά τον μονιμοποιείς είτε το θέλει είτε όχι (εμένα με μονιμοποίησε η κα Παπανδρέου, αλλά προς μεγάλη απελπισία του πατέρα μου παραιτήθηκα) τότε στερείς από τον παραγωγικό τομέα ανθρώπινο δυναμικό, ενώ παράλληλα τον επιβαρύνεις με τους γενναιόδωρους μισθούς τους.

Ας αφήσουμε λοιπόν τις ανοησίες, τα χασομέρια, και τις εκθέσεις ιδεών που τόσο αρέσουν στους χασομέρηδες και να στρωθούμε να υλοποιήσουμε μια δέσμη μέτρων που να έχει απτούς στόχους μείωσης του φόρτου της γραφειοκρατίας. Αντί για μεγαλόπνοες εξαγγελίες να δούμε τι χρειάζεται μια επιχείρηση για να πάει καλά.

Για να μην μπω σε τεχνικές λεπτομέρειες, ας πάρουμε για παράδειγμα ένα απλό άνθρωπο. Να δούμε τι κάνει κάθε μέρα και τι μπορούμε να κάνουμε εμείς για να κάνουμε την ζωή του πιο παραγωγική. Παλιά έπρεπε να πάει στο πηγάδι για να πιει νερό. Αυτό το φτιάξαμε με την κεντρική παροχή νερού, ηλεκτρικού κλπ. Θέλει όμως να πάει στη δουλειά του. Πως μπορούμε να κάνουμε αυτό πιο εύκολο; Δημόσιες συγκοινωνίες. ΟΚ πάει κι αυτό. Τι γίνεται όταν αρρωστήσει; Εκεί δεν πάμε καλά μια και η διαδικασίες είναι επίτηδες δύσκολες (σκέφτηκε κάποιος φωστήρας ότι άμα κάνει δύσκολη την εξάσκηση ενός δικαιώματος μόνο οι απελπισμένοι θα κάνουν χρήση, άρα θα γίνεται οικονομία - αυτόν και την παρέα του άμα τους βρω θα τους κρεμάσω από το κεντρικό κατάρτι). Σε αυτό τον τομέα πρέπει να δώσουμε προσοχή για να δούμε τι πρέπει να γίνει για να υπάρξει βελτίωση.

Τι σημαίνει όμως βελτίωση. Σημαίνει να ορίσουμε ΣΥΓΚΕΚΡΙΜΕΝΑ κριτήρια και μετά να δούμε αν τα μέτρα που παίρνουμε είναι προς το καλύτερο με βάση αυτά τα κριτήρια. Π.χ. πέφτεις και χτυπάς το γόνατο σου και αυτό πρήζεται. Τι ενέργειες πρέπει να κάνεις μέχρι που να βγει η διάγνωση και να αρχίσει η θεραπεία (γιατροί, φάρμακα, θεωρήσεις κλπ κλπ κλπ). Δεδομένου ότι η περίπτωση αυτή δεν είναι υπερεπείγουσα (δεν πρόκειται να πεθάνει ο ασθενής), είναι λογικό να προσπαθήσεις να κλείσεις ένα ραντεβού με τον γιατρό σου. Άμα, όμως, το ταμείο σου κλείνει ραντεβού με ορθοπεδικό σε 1 μήνα, είναι προφανές ότι δεν θα περιμένεις, αλλά θα πας στα επείγοντα ενός εφημερεύοντος νοσοκομείου επιβαρύνοντας το σύστημα διότι αυτή είναι και η ακριβότερη δυνατή διαδικασία. Εδώ λοιπόν ο πανηλίθιος που σκέπτεται ότι με το να σου κάνει τη ζωή δύσκολη θα πας σε δικό σου γιατρό, ανακαλύπτει ότι του έχεις κοστίσει δύο και τρεις φορές παραπάνω από ότι αν μπορούσες να δεις τον γιατρό του ταμείου σου την επομένη. Αλλά και να πετύχει το στόχο του και να πας στον δικό σου γιατρό, αυτό δεν είναι επιτυχία, είναι μια κατάπτυστη ενέργεια που στερεί από τον ασφαλισμένο υπηρεσίες που πληρώνει υποχρεωτικά, ενώ δημιουργεί επιπλέον κόστη στο κοινωνικό σύνολο.

Οι επιχειρήσεις φυσικά δεν έχουν τις ίδιες ανάγκες αλλά έχουν παρόμοιες. Ήδη αναφέρθηκα στις παράλογες απαιτήσεις που επιβάλει το σύστημα στον δανεισμό με την υποθήκευση ακινήτου. Οι διαδικασίες όμως που επιβάλουν η εφορία και τα ασφαλιστικά ταμεία είναι τραγικές. Για αυτά τα θέματα έχω ήδη αναφερθεί στο παρελθόν (ενδοκοινοτικές συναλλαγές στο http://prevelakis.blogspot.com/2010/03/blog-post.html, και για το ΙΚΑ στο http://prevelakis.blogspot.com/2010/04/blog-post.html), οπότε εδώ απλά θα σημειώσω ότι η απλή καταγραφή του ΦΠΑ και η εγγραφή των εξόδων στα βιβλία μιας επιχείρησης ή ενός ελεύθερου επαγγελματία είναι τόσο πολύπλοκες που να αγγίζουν τα όρια της τρέλας.

Για να καταλάβετε τι εννοώ, ας πούμε ότι αγοράζω ένα αντικείμενο αξίας 1 ευρώ με ΦΠΑ 0,21 (αυτή τη βδομάδα το ΦΠΑ είναι 21%). Ανάλογα με το τι είναι αυτό το αντικείμενο και το τι θέλω να το κάνω μπορώ να το εγγράψω σαν

1. αξία 1 ευρώ και ΦΠΑ 0,21
2. αξία 1,21 ευρώ και ΦΠΑ 0
3. αξία 1,21 ευρώ - Χ%, όπου Χ είναι κάποιο ποσοστό που ποικίλει ανάλογα με το είδος του αντικειμένου και την χρήση του.
4. αξία 1,21 ευρώ (αλλά στο τέλος της χρονιάς το μεταφέρω σε ένα ειδικό κουτάκι του Ε3 ώστε να αφαιρεθεί ένα ποσοστό του από τα έξοδα μου)
5. αξία 1,21 / 5 και το υπόλοιπο στα πάγια
6. αξία 1,00/ 5 και το υπόλοιπο στα πάγια
7. κλπ
8. κλπ.
9. κλπ.

Από τις ατέλειωτες συζητήσεις στο taxheaven.gr για το τι μπαίνει που, είναι φανερό ότι ακόμα και οι λογιστές δεν είναι σίγουροι τι ακριβώς ισχύει. Χαρά λοιπόν για τους εφοριακούς που παρουσιάζουν μια έντονα σχιζοφρενική συμπεριφορά (αβεβαιότητα και υπεκφυγές όταν τους ρωτάς κάτι και απόλυτη σιγουριά όταν βεβαιώνουν την παράβαση και κόβουν το πρόστιμο.)

Δεν είναι λογικό όμως να επιβάλλεται τέτοια πολυπλοκότητα σε μια υπόθεση ρουτίνας όπως η εγγραφή ενός εξόδου στα βιβλία.

Η τήρηση, λοιπόν, των βιβλίων είναι μια από πολλές άλλες ενέργειες που τυραννάνε μια επιχείρηση, π.χ. συναλλαγές με ταμεία, θεώρηση βιβλίων, φορολογικές δηλώσεις (εισοδήματος, ΦΠΑ κ.α.), συναλλαγές με τράπεζες. Ακόμα και το κλείσιμο μιας επιχείρησης συχνά απαιτεί επίπονες και μακροχρόνιες διαδικασίες. Το σύστημα θα πρέπει να αναγνωρίζει ότι κάθε επίσκεψη στην εφορία - ασφαλιστικό ταμείο - οργανισμό κλπ. αποτελεί χάσιμο χρόνου για τον πολίτη και θα πρέπει αυτό να υπολογίζεται κατά των υπευθύνων. Πρέπει, επιτέλους, να υπολογίσουμε το κόστος των διαφόρων διαδικασιών (τουλάχιστον σε χρόνο, αν όχι σε χρήμα) ώστε να υπάρχει καταλογισμός ευθυνών στους διάφορους "έξυπνους" που επιβαρύνουν διαδικασίες με πρόσθετα βήματα ή δικαιολογητικά "για να είμαστε σίγουροι".

Το λέω ξανά και ξανά. Το μέλλον της χώρας μας είναι στην Ευρωπαϊκή αγορά. Μια αγορά που είναι από τις μεγαλύτερες στον κόσμο. Μια αγορά στην οποία με την υπαγωγή μας στην Ευρωπαϊκή Ένωση και στην Ευρωζώνη έχουμε απρόσκοπτη πρόσβαση. Αυτός θα πρέπει να είναι ο στόχος μας. Το ελληνικό δημόσιο, λοιπόν, καλό είναι να ανταμείβει και να ενθαρρύνει αυτούς που προσπαθούν να πουλήσουν σε αυτή την αγορά αντί να τους τιμωρεί, να τους δυσκολεύει ή ακόμα και να τους κλέβει (π.χ. μη επιστροφή ΦΠΑ σε εξαγωγικές εταιρίες).

Προσωπικά δεν πιστεύω στο Ελληνικό Δημόσιο. Γι αυτό δεν θέλω τη βοήθεια του. Απαιτώ όμως να σταματήσει να με σαμποτάρει. Ας σταματήσει επιτέλους το κράτος να αποτελεί τροχοπέδη.

Βασίλης Πρεβελάκης

Πλάκα 5/5/2010

"Ποιος θα μας δάνειζε ξανά για να μπορέσουμε να ζήσουμε;"

Αναφέρομαι στη συνέντευξη του Α. Παπαδόπουλου (ο οποίος διετέλεσε επί σειρά ετών υπουργός Οικονομικών, Εσωτερικών και Υγείας των κυβερνήσεων Ανδρέα Παπανδρέου και Κώστα Σημίτη) η οποία δημοσιεύεται στο http://www.euro2day.gr/news/economy/124/articles/579921/Article.aspx. Γενικά συμφωνώ με τα σχόλια του για μεταρρυθμίσεις-σοκ, αλλά μου έκανε ιδιαίτερη εντύπωση το σχόλιο που έκανε σχετικά με την πιθανότητα στάσης πληρωμών από το Ελληνικό Δημόσιο:

"Γνωρίζουν, άραγε, οι ανεύθυνοι αυτοί διακινητές τι θα γινόταν π.χ. με τις ελληνικές τράπεζες και τα ασφαλιστικά ταμεία που έχουν ελληνικά χρεόγραφα στα χαρτοφυλάκιά τους; Μπορούν να μας απαντήσουν ποιος θα μας δάνειζε ξανά για να μπορέσουμε να ζήσουμε;"

Αυτό το "Ποιος θα μας δάνειζε ξανά για να μπορέσουμε να ζήσουμε;" αποκρυσταλλώνει το πρόβλημα μας. Ότι δηλαδή όλοι περιμένουμε να ζήσουμε με δανεικά.

Καμία αισιοδοξία ότι μπορεί ποτέ να ορθοποδήσουμε και να απεξαρτηθούμε από τον βραχνά του χρέους.