Το Φιλότιμο

Το κύριο χαρακτηριστικό των νεοελλήνων παλιά ήταν το φιλότιμο.

Τώρα είναι η αντικοινωνική συμπεριφορά.

Παραδοσιακά ο Έλληνας πονούσε τον συνάνθρωπό του, αλλά σιγά σιγά άρχισε να τον μισεί. Εκεί που η κοινωνία προσπαθούσε να βοηθήσει τα μέλη της, φτάσαμε στο νόμο της ζούγκλας που κινδυνεύεις να φας και καμιά σφαλιάρα αν πεις και τίποτα.

Παραδείγματα υπάρχουν πολλά και είναι κοινότυπα μια και όλοι μας τα έχουμε ζήσει, από τα σκουπίδια που πετάει ο διπλανός (από το παράθυρο του αυτοκινήτου, στην παραλία, στο δρόμο, ακόμα και από το παράθυρο του σπιτιού του, λες και ζούμε στη Βενετία), από το κάπνισμα εκεί που απαγορεύεται, από τη δυνατή μουσική στη μέση της νύχτας κλπ κλπ κλπ.

Αλλά εκεί που το αμοιβαίο μίσος έχει δημιουργήσει τα περισσότερα προβλήματα είναι στην μάχη με την γραφειοκρατία. Θυμάμαι πολλές περιπτώσεις που ενώ αντιμετώπιζα το τέρας της κρατικής γραφειοκρατίας, ένας φιλότιμος προϊστάμενος έδώσε τέλος στο μαρτύριο με κάποια Σολομώντια λύση. Οι υπάλληλοι, τότε, έκαναν πραγματικά υπεράνθρωπες προσπάθειες και ακόμα αναλάμβαναν προσωπική ευθύνη για να βοηθήσουν τον συνάνθρωπό τους. Τώρα όμως φαίνεται να το απολαμβάνουν όταν τον ταλαιπωρούν ή τον τυλίγουν σε μια κόλα χαρτί. Πως μπορούμε να δικαιολογήσουμε την εκπληκτική ταχύτητα κατάσχεσης, από άπορο, οικοσκευής για μικρο-οφειλή ενώ ακούμε ότι βίλες και βαπόρια παραμένουν στην κατοχή μεγαλο-οφειλετών του δημοσίου.

Κάποιος το χάρηκε αυτό το αποτέλεσμα και το βράδυ πήγε σπίτι ευτυχισμένος σκεπτόμενος ότι μπορεί μεν να μη βγάζει πολλά χρήματα αλλά τουλάχιστον το διασκεδάζει με την σαδιστική ταλαιπωρία των πολιτών που πέφτουν στα νύχια του.

Αλλά το φιλότιμο είναι απαραίτητο για την λειτουργία των υπηρεσιών μια και στην Ελληνική πραγματικότητα όλα απαγορεύονται και απαιτούνται περισσότερες υπογραφές από υπαλλήλους για να εγκριθεί το οτιδήποτε. Καθώς εκλείπει το φιλότιμο δεν υπάρχει πλέον τίποτα να σώσει τον πολίτη από το τέλμα. Ακόμα και η παρεμβολή δημοσιογραφικών ή και πολιτικών πιέσεων σταδιακά γίνεται αναποτελεσματική διότι την δημοσιο-υπάλληλίστικη αδιαφορία και αναλγησία έρχεται να υποβοηθήσει το τέρας της μηχανογράφησης. Αυτό παρέχει το ακράδαντο άλλοθι του ότι «ο υπολογιστής δεν με αφήνει».

Δεν μπορούμε να συνεχίσουμε να μισούμε ο ένας το άλλον. Είναι καιρός να συνειδητοποιήσουμε ότι για τα προβλήματά μας ευθυνόμαστε εμείς και όχι οι γύρω μας . Είναι καιρός να ξαναζήσουμε την χαρά και ικανοποίηση που δίνει μια φιλότιμη πράξη.

Κάλαμος 2/8/2010