Tuesday, September 30, 2014

Το πρόγραμμα Νικηφόρος


Το πρόγραμμα Νικηφόρος
Μια ελαφρά πρόταση για την αναδιοργάνωση της εφορίας

Βασίλης Πρεβελάκης, ©2014

«Ο υπουργός θα σας δεχθεί σε λίγα λεπτά», του είπε ευγενικά η γραμματέας και του έδειξε ένα καναπέ στο προθάλαμο του γραφείου του Υπουργού Οικονομικών. Ο Θόδωρος προετοιμάστηκε ψυχολογικά για αρκετή αναμονή ήταν γνωστό ότι άρεσε στον υπουργό να σε κάνει να περιμένεις και έβγαλε τα χαρτιά του για να κοιτάξει για άλλη μια φορά την παρουσίαση που είχε ετοιμάσει.

«Μπορείτε να περάσετε», είπε η γραμματέας και άνοιξε την πόρτα του γραφείου του υπουργού.

«Κύριε Θεοδώρου, καταρχήν θα ήθελα να σας συγχαρώ για την νέα σας θέση στην ηγεσία της Εθνικής Φορολογικής Υπηρεσίας. Δυστυχώς δεν υπάρχει καθόλου χρόνος προσαρμογής μια και αυτό που προέχει είναι να βελτιωθούν τα έσοδα του κράτους και η αποτελεσματικότητα της Εθνικής Φορολογικής Υπηρεσίας θα πρέπει να είναι ο κύριος στόχος σας...» Κάπως έτσι ξεκίνησε ο υπουργός και συνέχισε για περίπου μισή ώρα. Μετά τον έδιωξε άρον άρον γιατί είχε συνάντηση με τον πρωθυπουργό για να συζητήσουν την επερχόμενη επίσκεψη της Τρόικας.

Ο Θόδωρος είχε προετοιμαστεί για μια σχετικά ψυχρή πρώτη συνάντηση μια και δεν ήταν της αρεσκείας του υπουργού. Η ηγεσία της Εθνικής Φορολογικής Υπηρεσίας (ΕΦΥ) του είχε ανατεθεί κατόπιν πιέσεων της Τρόικας και ο υπουργός έβλεπε εχθρικά κάθε άτομο που δεν ήταν κάτω από τον πλήρη έλεγχό του. Παρόλα αυτά η στάση του υπουργού του έκανε εντύπωση γιατί στο κάτω κάτω θα έπρεπε να συνεργαστούν στενά για να μπορέσουν να πετύχουν τους στόχους του μεσοπρόθεσμου. Δεν ενδιαφέρθηκε καν να ακούσει τις προτάσεις του Θόδωρου, απλά του είπε να βιαστεί. Αλλά, ο Θόδωρος είχε πέσει στα βαθιά νερά και δεν ήταν σίγουρος από που να ξεκινήσει. Η Εθνική Φορολογική Υπηρεσία ήταν σε μαύρα χάλια με συνδικαλιστές και διεφθαρμένους υπαλλήλους να συναγωνίζονται για το ποιος θα κάνει τη μεγαλύτερη ζημιά στη λειτουργία της υπηρεσίας. Ήδη είχε ακούσει τις πρώτες απειλές για απεργία διαρκείας πριν καν μπει στο καινούριο του γραφείο. Ήξεραν όλοι ότι το σύστημα, μεν, είχε τεράστια φύρα, αλλά τουλάχιστον κάτι έφτανε στα δημόσια ταμεία και κάθε μείωση στις εισπράξεις θα ήταν καταστροφική για το κράτος αλλά κυρίως για τον υπουργό. Γι αυτό άλλωστε και ο υπουργός κρατούσε τις αποστάσεις, ώστε να έχει κάποιον να κατηγορήσει όταν η προσπάθεια κατέληγε σε αδιέξοδο. «Θα έχει ήδη έτοιμη την ανακοίνωση που θα λέει ότι αν είχαν αφήσει αυτόν να επιλέξει τον διοικητή της ΕΦΥ, θα ήταν διαφορετικά τα πράγματα», σκέφτηκε ο Θόδωρος.
Το κινητό του κτύπησε και τον έβγαλε από τις σκέψεις του. Ήταν η Λίλα, η γυναίκα του, και τον ρωτούσε αν θα είναι σπίτι νωρίς για να βάλει τα παιδιά, τον Νικηφόρο και την Μαρία, να κοιμηθούν. «Τέλειωσα και επιστρέφω σπίτι, αλλά να δούμε πόσο καιρό θα μπορώ ακόμα να βάζω τα παιδιά να κοιμηθούν, γιατί σύντομα με βλέπω να κοιμάμαι στο γραφείο μου» είπε στη Λίλα και μπήκε στο αυτοκίνητό του.



«Πρέπει να τους διώξεις όλους. Δεν μπορείς να κάνεις δουλειά με όλους αυτούς τους χαμένους. Ακόμα και όσοι ήταν κάποιου επιπέδου όταν μπήκαν στην υπηρεσία, τώρα τους έχει αποβλακώσει ή διαφθείρει το σύστημα». Ο Θόδωρος άφησε τον Βασίλη να μιλάει για το αγαπημένο του θέμα, την εκ βάθρων αναδιοργάνωση των δημόσιων υπηρεσιών, αλλά χωρίς να δίνει μεγάλη σημασία. Το απόγευμα είχε συνάντηση με τον πρωθυπουργό για να παρουσιάσει το πρόγραμμα της αναδιοργάνωσης της ΕΦΥ και εκεί θα έπρεπε να έχει να πει κάτι πειστικό, μια και σε αυτές τις προτάσεις θα βασίζονταν οι συζητήσεις της επόμενης βδομάδας με την Τρόικα. Οι ιδέες του Βασίλη μπορούσαν ίσως να εφαρμοστούν σε κάποια μικρότερη υπηρεσία, αλλά η ΕΦΥ είχε υπό τον έλεγχό της όλες τις εφορίες της χώρας, αλλά και το μηχανογραφικό σύστημα που παρακολουθούσε τις φορολογικές πράξεις όλων των πολιτών και επιχειρήσεων. Δεν ήταν εύκολο να κάνεις reboot με νέο προσωπικό, οι παλιοί θα κάνανε το παν για να παραμείνουν, κάνοντας τον βίο αβίωτο για τους νέους. Δεν θα ήταν και η πρώτη φορά που θα κάνανε κατάληψη στα κτήρια της ΕΦΥ.


«Η ΕΦΥ δεν είναι ΕΡΤ, ώστε να την αφήσεις κλειστή μέχρι που να το πάρουν απόφαση οι παλιοί υπάλληλοι και να φύγουν. Ακόμα και η παραμικρή διαταραχή στη λειτουργία της ΕΦΥ, ...» άρχισε να λέει ο Θόδωρος διακόπτοντας τον μονόλογο του Βασίλη, όταν ξαφνικά του ήρθε η ΙΔΕΑ. Δεν ήταν μια μικρή ιδέα, ήταν η ΙΔΕΑ, η λύση στο πρόβλημα. Ξεφορτώθηκε τον Βασίλη βιαστικά, ίσως να ήταν και απότομος, αλλά δεν πειράζει, θα ζητήσει συγνώμη αύριο, και κάθισε τον υπολογιστή για να ετοιμάσει την παρουσίαση για τον πρωθυπουργό.



«Όλα τα όργανα ήταν εκεί, το πιάνο, το μπάσο και οι κιθάρες ..., όπως λέει και το τραγούδι» σκέφτηκε ο Θόδωρος. Ο πρωθυπουργός στη μέση του τραπεζιού του υπουργικού συμβουλίου και γύρω του οι υπουργοί που ήταν στην πρώτη γραμμή στα παζάρια με την Τρόικα και διάφοροι σύμβουλοι και παρατρεχάμενοι. Ο Θόδωρος πήρε μια βαθιά ανάσα και άρχισε την παρουσίαση λέγοντας ότι τα πράγματα δεν ήταν όσο κακά φαινόντουσαν εξ αρχής, η ΕΦΥ είχε, μεν, οργανωτικά προβλήματα αλλά διέθετε το απαραίτητο προσωπικό για την βελτίωση της εισπρακτιμότητας των φόρων. Όμως η ΕΦΥ, σαν οργανισμός, ήταν πολύ μεγάλος και δυσκίνητος, υπήρχε, λοιπόν, ανάγκη για ένα σχήμα μικρότερο και πιο ευέλικτο. Για τον λόγο αυτό ο Θόδωρος πρότεινε την αξιολόγηση του υφιστάμενου προσωπικού της ΕΦΥ, ώστε οι ικανοί να στελεχώσουν μια task force με αυξημένες αρμοδιότητες και καλύτερες απολαβές ώστε να υπάρχουν κίνητρα για αυξημένη παραγωγικότητα και αποτελεσματικότητα. Οι υπόλοιποι υπάλληλοι της ΕΦΥ θα έμεναν στις θέσεις τους και εν καιρώ τα κενά που θα δημιουργούσε η ίδρυση της task force θα καλύπτονταν με υπαλλήλους ιδιωτικού δικαίου με χαμηλότερες αποδοχές και προνόμια. Έτσι η task force θα χτυπούσε τη φοροδιαφυγή ενώ στην ΕΦΥ θα παρέμεναν οι δουλειές ρουτίνας.

Οι αντιδράσεις ήταν γενικά θετικές, αν και μερικοί σήκωσαν τα μάτια τους ψηλά, σαν να έλεγαν, άντε πάλι τα ίδια. Υπήρξαν αρκετές ερωτήσεις σχετικά με την αξιολόγηση, την ανάγκη νομοθετικών ρυθμίσεων, το χρονοδιάγραμμα κλπ. Μια ερώτηση ξάφνιασε τον Θόδωρο. «Ποιο θα είναι το όνομα της task force;» ρώτησε κάποιος που δεν είχε τι άλλο να πει. Ο Θόδωρος δίστασε, είχε επικεντρώσει την προσοχή του στα δύσκολα σημεία της πρότασης και δεν είχε χρόνο για ονόματα και άλλες τέτοιες λεπτομέρειες. Σχεδόν χωρίς να συνειδητοποιήσει τι έλεγε, άκουσε τον εαυτό του να λέει, «Νικηφόρος». Αυτό είχε πολύ καλή ανταπόκριση, γιατί αρέσουν τα ωραία ονόματα στους πολιτικούς.

Μετά το τέλος της σύσκεψης, ο Θόδωρος μίλησε με ένα στενό συνεργάτη του πρωθυπουργού τον οποίο ήξερε από παλιά όταν και οι δυο τους δούλευαν στον ιδιωτικό τομέα. Αυτός του είπε, «Δεν είναι και άσχημα στο δημόσιο, ε; Αλλά απότι καταλαβαίνω το ξέρεις κι εσύ αυτό». «Τι εννοείςρώτησε ο Θόδωρος. «Μα είναι προφανές, η πρόταση αυτή σου εξασφαλίζει τη θέση σου στην ΕΦΥ μέχρι το τέλος της θητείας σου, γιατί δεν ταράζει τα νερά. Εγώ πίστευα ότι θα έφερνες κάτι ριζοσπαστικό και τότε θα βλέπαμε αν η στήριξη της Τρόικας θα ήταν ικανή να σε προστατέψει από τον πόλεμο που θα σου έκαναν όλοι του συστήματος και τις πιέσεις για παραίτηση. Έτσι όμως που ήρθαν τα πράγματα, ακόμα κι ο πρωθυπουργός φάνηκε να χάρηκε με την πρόταση, γιατί του λύνει το άμεσο πρόβλημα του τι θα πούμε την άλλη βδομάδα στην Τρόικα. Η πρότασή σου δίνει ελπίδες για μελλοντική βελτίωση των οικονομικών ενώ παράλληλα δεν θέτει σε κίνδυνο τα τρέχοντα έσοδα. Στους Τροϊκανούς αρέσουν οι αξιολογήσεις γιατί δεν καταλαβαίνουν ότι αυτά δεν δουλεύουν εδώ. Με άλλα λόγια με την πρόταση μένεις στο παιχνίδι, αλλά δεν αποτελεί λύση, πρέπει να ψάξεις να βρεις τι θα κάνεις με την ΕΦΥ και τον Νικηφόρο». Κοντοστάθηκε μια στιγμή και συνέχισε, «Καλά, Νικηφόρο δεν λεν τον γιο σου; Είσαι τυχερός, σκέψου να τον έλεγαν Γιώργο! “Επιχειρησιακό Πρόγραμμα Γιώργοςδεν έχει το ίδιο impact με το Νικηφόρος» είπε και έφυγε γελώντας.



Ο Βασίλης δεν ήταν το ίδιο ευγενικός όταν άκουσε τη πρόταση. «Αυτό το πράγμα είναι η μεγαλύτερη πατάτα όλων των εποχών. Αφού το ξέρεις ότι η αξιολόγηση είναι χάσιμο χρόνου. Δεν πρόκειται να σε αφήσουν να την κάνεις σωστά, θα βάλουν τους δικούς τους όπως γίνεται κάθε φορά». Και φυσικά ο Βασίλης είχε δίκιο. Παρά το ότι ο Θόδωρος είχε φτιάξει ένα λεπτομερές σχέδιο αξιολόγησης, ο καθένας έγραφε ότι του κατέβαινε. Άσε τις πολιτικές πιέσεις. «Πρέπει να το βοηθήσουμε το παιδί, είναι και δικός μας, στο κάτω κάτω». Ο Θόδωρος που και που μάθαινε για αυτά τα μαγειρέματα, αλλά τα περισσότερα γινόντουσαν πίσω από τη πλάτη του. Το υπουργείο ανακάλυψε και ένα ωραίο κτήριο στην οδό Βουλής στο κέντρο της Αθήνας. Ανήκε σε μια εταιρία που βάρεσε κανόνι και το πήρε μια τράπεζα που έκανε μεγάλες χαρές που θα το νοίκιαζε στο δημόσιο.


Άρχισε, λοιπόν η μετακόμιση προσωπικού και γραφείων στα νέα κτήρια και φυσικά έπεσε και το προβλεπόμενο τηλεφώνημα από το γραφείο του Υπουργού. «Ο υπουργός θέλει να είναι σίγουρος ότι θα επιλεγεί το κατάλληλο πρόσωπο για την καίρια θέση του προϊσταμένου του Προγράμματος Νικηφόρος», είπε το τσιράκι του υπουργού. «Πρέπει να είναι ένα άτομο της απόλυτης εμπιστοσύνης μας» συνέχισε. Και είπε αρκετά ακόμα ώστε να καταλάβει ο Θόδωρος ότι δεν του έπεφτε λόγος για το θέμα και αν δεν του άρεσε μπορούσε να παραιτηθεί.

Με τον Βασίλη δεν είχε πια πολλές συζητήσεις μια και το θέμα είχε καταντήσει μονότονο, χωρίς ελπίδα σύμπτωσης απόψεων και ο Θόδωρος δεν είχε πια καιρό για γκρίνιες. Αφού δεν μπορούσε να παίξει ενεργό ρόλο στη στελέχωση του Νικηφόρου, έριξε όλο το βάρος στην συνέχιση της λειτουργίας της ΕΦΥ και στην πρόσληψη προσωπικού για την κάλυψη των κενών που άφηνε η μαζική πλέον έξοδος προς το πρόγραμμα Νικηφόρος. Όποιος είχε δόντι και σχεδόν όλοι είχαν γιατί δεν είχαν βρεθεί στις θέσεις τους με την αξία τους το είχε χρησιμοποιήσει για να μετατεθεί στον Νικηφόρο. Έτσι, ενώ στο κτήριο στην οδό Βουλής παίζανε τις μουσικές καρέκλες γιατί δεν είχαν αρκετό χώρο για να καθίσουν όλοι, στην ΕΦΥ οι νέοι υπάλληλοι με την βοήθεια αυτών που είχαν μείνει, πάλευαν να κρατήσουν το σύστημα σε λειτουργία.



Οι μήνες περνούσαν και η κατάσταση για το μεν Πρόγραμμα Νικηφόρος ολοένα και χειροτέρευε, ενώ, αντίθετα, η ΕΦΥ πήγαινε όλο και καλύτερα. Οι νέοι υπάλληλοι με τις ικανότητες τους (μια και είχαν επιλεγεί αξιοκρατικά, χωρίς πολιτικές πιέσεις), αλλά και με το κέφι της νέας δουλειάς είχαν εντυπωσιακές επιδόσεις

Τότε ο Θόδωρος έκρινε ότι είχε φτάσει η κατάλληλη στιγμή για να ενεργοποιήσει το δεύτερο και κρίσιμο μέρος του σχεδίου του. Διέταξε να κοπεί η σύνδεση μεταξύ των συστημάτων της ΕΦΥ και των γραφείων του Προγράμματος Νικηφόρος. Δεν άργησε να τον καλέσει στο τηλέφωνο ο προϊστάμενος του Νικηφόρου. «Τι γίνεται εκεί, έχει πέσει η σύνδεση και όταν καλέσαμε μας είπαν ότι δεν είναι τεχνικό το θέμα, αλλά έγινε με δική σου εντολή». Ο Θόδωρος τον καθησύχασε, «Μην ανησυχείς, όλα είναι υπό έλεγχο, προσπαθούμε να βρούμε τη πηγή κάποιας διαρροής στοιχείων από τη βάση δεδομένων. Μόλις τελειώσουμε θα σε ενημερώσω» και μετά κάλεσε το γραφείο του υπουργού και ζήτησε μια επείγουσα συνάντηση.

Ο υπουργός τον δέχτηκε αμέσως, άρα είχε ενημερωθεί για το πρόβλημα με τον Νικηφόρο, οπότε ο Θόδωρος δεν έχασε χρόνο και μπήκε κατευθείαν στο θέμα. Ανακοίνωσε ότι η ΕΦΥ, χάρη στην νέα οργάνωσή της και το νέο προσωπικό, έχει πετύχει δραματική βελτίωση σε όλους τους τομείς. Ακόμα και οι φορολογούμενοι, ίσως για πρώτη φορά στα χρονικά, είχαν να πουν καλά λόγια για την υπηρεσία. Σχεδόν παρενθετικά πρόσθεσε ότι ως εκ τούτου, το πρόγραμμα Νικηφόρος θα τερματιστεί και η task force θα καταργηθεί. «Και τι θα κάνετε με το προσωπικό που έχει στελεχώσει το πρόγραμμα Νικηφόροςρώτησε ο υπουργός. Ο Θόδωρος, με δυσκολία κράτησε το χαμόγελο που προσπαθούσε να σχηματιστεί στο πρόσωπό του και σχεδόν μηχανικά είπε ότι εφόσον είναι όλοι δημόσιοι υπάλληλοι, είναι θέμα του υπουργείου να τους βολέψει κάπου, γιατί ο Θόδωρος θα προτιμούσε να μην τους ξαναδεί ποτέ στη ζωή του.

Με τα λόγια αυτά ο Θόδωρος έφυγε από το γραφείο του υπουργού και πήγε νωρίς σπίτι για πρώτη φορά από τότε που ανέλαβε την διοίκηση της ΕΦΥ. Δεν ήξερε τι θα γινότανε αύριο, το πιθανότερο ήταν να του ζητούσαν να παραιτηθεί οι πολιτικοί σιχαίνονται αυτούς που τους τουμπάρουν ίσως όμως να θέλανε να οικειοποιηθούν την επιτυχία της ΕΦΥ και να του δίνανε και βραβείο. Τον Θόδωρο όμως δεν τον ένοιαζε καθόλου. Η ΕΦΥ με ή χωρίς αυτόν είχε πάρει το δρόμο της και με την Τρόικα στη μέση δεν θα μπορούσαν να την διαλύσουν. Όσο για τον Θόδωρο, απόψε θα έβαζε αυτός τα παιδιά να κοιμηθούν. 


No comments:

Followers

Contributors